คำขอจากทำเนียบขาวจุดประเด็นกังวลเรื่องความเป็นอิสระของศูนย์ความปลอดภัยด้าน AI ของสหรัฐฯ

สำนักข่าว The Associated Press รายงานเมื่อวันที่ 8 พฤศจิกายน 2026 ว่า เมื่อไม่นานมานี้ เจ้าหน้าที่ของศูนย์เพื่อพัฒนานวัตกรรมและมาตรฐานสำหรับปัญญาประดิษฐ์ขั้นสูง หรือ CAISSI ได้รับคำขอให้รายงานต่อสำนักงานแห่งหนึ่งของทำเนียบขาวอย่างไม่เป็นทางการ ซึ่งก่อให้เกิดข้อกังวลเกี่ยวกับความเป็นอิสระในการประเมินความปลอดภัยด้าน AI ของรัฐบาลกลาง

อดีตเจ้าหน้าที่รัฐบาลสองคนซึ่งคุ้นเคยกับการหารือที่กำลังดำเนินอยู่เปิดเผยเรื่องคำขอดังกล่าวโดยไม่ประสงค์ออกนาม เพื่อหลีกเลี่ยงผลกระทบต่อเจ้าหน้าที่ที่ยังปฏิบัติงานอยู่ ไม่มีการระบุว่าสำนักงานดังกล่าวคือหน่วยงานใด และการหารือตามรายงานนี้เกี่ยวข้องกับการจัดการอย่างไม่เป็นทางการ ไม่ใช่การปรับโครงสร้างองค์กรอย่างเป็นทางการที่มีการประกาศแล้ว

นักวิจารณ์เตือนว่าการจัดการเช่นนี้อาจทำให้การตัดสินใจที่ส่งผลต่อความมั่นคงปลอดภัยทางไซเบอร์และอาวุธชีวภาพกลายเป็นเรื่องการเมือง โดยอาจมีการปรับเปลี่ยนหรือลดทอนผลการประเมินเพื่อเอาใจอุตสาหกรรมเทคโนโลยี ซึ่งส่วนใหญ่ได้รับความไว้วางใจให้กำกับดูแลตนเอง Caroline Siegel Singh ผู้จัดการโครงการด้าน AI และเทคโนโลยีเกิดใหม่ของ Federation of American Scientists เสนอให้ผู้เชี่ยวชาญด้านเทคโนแครตที่ไม่ฝักใฝ่ฝ่ายใดหรือได้รับการสนับสนุนจากทั้งสองพรรคเป็นผู้กำหนดนโยบายเพื่อประโยชน์สาธารณะ

อีกฝ่ายเห็นว่า ความสัมพันธ์ที่ใกล้ชิดยิ่งขึ้นกับประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์อาจทำให้หน่วยงานนี้มีบทบาทโดดเด่นขึ้น และอาจได้รับงบประมาณเพิ่มขึ้นด้วย

การเปลี่ยนแปลงผู้บริหารและผลงานที่เผยแพร่ต่อสาธารณะ

CAISSI เป็นหน่วยงานอิสระในสังกัดกระทรวงพาณิชย์ และจนกระทั่งเมื่อไม่นานมานี้ใช้ชื่อว่า U.S. Center for AI Standards and Innovation หน่วยงานได้รับการจัดสรรงบประมาณปีละ 10 ล้านดอลลาร์ หรือประมาณหนึ่งในแปดของงบประมาณรายปีของหน่วยงานคู่เทียบในสหราชอาณาจักร

ผู้อำนวยการได้รับแต่งตั้งในเดือนเมษายน 2026 แต่ถูกปลดออกจากตำแหน่งภายในไม่กี่วัน ผู้ที่เข้ามารับตำแหน่งแทนลาออกหลังทำงานได้ไม่กี่เดือน ทำให้ศูนย์ไม่มีผู้อำนวยการประจำ ขณะที่หัวหน้าสถาบันแม่ก็ดำรงตำแหน่งผู้อำนวยการรักษาการของศูนย์ด้วย

ในเดือนสิงหาคม 2026 สภาคองเกรสเริ่มตั้งคำถามว่าเหตุใดศูนย์จึงหยุดเผยแพร่รายงานเกี่ยวกับความปลอดภัยในการทำงานของระบบ AI บางประเภท OpenAI ก็เคยเรียกร้องให้ผู้กำหนดนโยบายจัดสรรงบประมาณและการสนับสนุนแก่หน่วยงานนี้เพิ่มขึ้นเช่นกัน

หน้า CAISSI อย่างเป็นทางการของ NISTรวบรวมผลงานหลายประเภทพร้อมระบุวันที่ เผยแพร่บทความวิจัยล่าสุดในบล็อกตามรายการเมื่อวันที่ 23 มีนาคม 2026 ส่วนหมวดข่าวระบุการประเมินความสามารถด้านไซเบอร์ของ GLM-5.3 จาก Z.ai เมื่อวันที่ 17 กันยายน 2026 และผลงานเกี่ยวกับความพร้อมและการรับมือเหตุการณ์ที่เผยแพร่เมื่อวันที่ 16 ตุลาคม 2026

กรอบการทำงานโดยสมัครใจที่มีอยู่

NIST ระบุว่า CAISSI เป็นหน่วยงานหลักของรัฐบาลที่ติดต่อประสานงานกับภาคอุตสาหกรรมในเรื่องการทดสอบและการวิจัยร่วมกันเกี่ยวกับระบบปัญญาประดิษฐ์ขั้นสูงเชิงพาณิชย์ ภารกิจของหน่วยงานครอบคลุมการจัดทำแนวทางการวัดผล แนวปฏิบัติที่ดี และมาตรฐานโดยสมัครใจ การจัดทำข้อตกลงโดยสมัครใจกับนักพัฒนาและผู้ประเมิน ตลอดจนการนำการประเมินแบบไม่เป็นความลับเกี่ยวกับความเสี่ยงต่อความมั่นคงแห่งชาติที่พิสูจน์ให้เห็นได้ ซึ่งเกี่ยวข้องกับความมั่นคงปลอดภัยทางไซเบอร์ ความมั่นคงทางชีวภาพ และอาวุธเคมี

ศูนย์ยังได้รับมอบหมายให้ประเมินระบบของฝ่ายตรงข้ามเพื่อค้นหาช่องโหว่ ประตูหลัง และพฤติกรรมมุ่งร้ายอื่น ๆ ที่แอบแฝง ภารกิจของศูนย์ยังรวมถึงการประสานวิธีการและการประเมินผลร่วมกับกระทรวงกลาโหม กระทรวงพลังงาน กระทรวงความมั่นคงแห่งมาตุภูมิ สำนักงานนโยบายวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี และประชาคมข่าวกรอง

คำสั่งฝ่ายบริหาร 14409 ซึ่งออกเมื่อวันที่ 2 มิถุนายน 2026กำหนดให้หน่วยงานด้านความมั่นคงแห่งชาติพัฒนากระบวนการแบบลับเพื่อใช้เปรียบเทียบสมรรถนะด้านไซเบอร์ขั้นสูง โดยหารือกับ NIST และหน่วยงานอื่น ๆ กระบวนการดังกล่าวมีเป้าหมายเพื่อกำหนดเกณฑ์สำหรับการจัดประเภท “โมเดลแนวหน้าที่อยู่ภายใต้การกำกับ”

คำสั่งดังกล่าวยังระบุให้จัดทำกรอบการทำงานโดยสมัครใจ ซึ่งเปิดทางให้นักพัฒนามอบสิทธิ์เข้าถึงโมเดลแนวหน้าที่อยู่ภายใต้การกำกับแก่รัฐบาลได้นานสูงสุด 30 วันก่อนกำหนดเผยแพร่โมเดลให้แก่พันธมิตรที่เชื่อถือได้รายอื่น คำสั่งระบุไว้อย่างชัดเจนว่าไม่ได้ให้อำนาจรัฐบาลในการบังคับใช้การออกใบอนุญาต การอนุมัติล่วงหน้า หรือการอนุญาตใด ๆ สำหรับการพัฒนา การเผยแพร่ การเปิดตัว หรือการแจกจ่ายโมเดล AI

ดังนั้น ข้อโต้แย้งเรื่องความเป็นอิสระจึงเกี่ยวข้องกับผู้ที่กำกับดูแลและสื่อสารผลการประเมินทางเทคนิคภายใต้ระบบสมัครใจดังกล่าว ไม่ใช่การมอบอำนาจใหม่ให้รัฐบาลกลางอนุมัติโมเดลก่อนเผยแพร่

การประเมินที่บริษัทควบคุมเอง

ในเดือนกันยายน 2026 ทรัมป์ขอให้บริษัท AI ชั้นนำกำกับดูแลตนเองอย่างเข้มข้นผ่านข้อตกลงด้านความปลอดภัยโดยสมัครใจ แต่รัฐบาลยังไม่ได้ชี้แจงว่าจะติดตามตรวจสอบการดำเนินงานอย่างไร

โจทย์ด้านการประเมินกำลังเปลี่ยนไปด้วย เมื่อมีการนำโมเดลไปใช้งานในรูปแบบตัวแทน AI ซึ่งวางแผนและทำงานหลายขั้นตอนได้โดยไม่ต้องมีมนุษย์คอยสั่งการอย่างต่อเนื่อง Sayash Kapoor ว่าที่ผู้ช่วยศาสตราจารย์ที่ University of California, Berkeley School of Information กล่าวว่า ยังไม่มีกระบวนการมาตรฐานสำหรับทดสอบว่าตัวแทนเหล่านี้ทำงานในสภาพแวดล้อมจริงได้อย่างปลอดภัยเพียงใด เขายกตัวอย่างตัวแทน AI ที่จองเที่ยวบิน โดยหากตรวจสอบเพียงผลลัพธ์สุดท้าย งานนั้นอาจดูเหมือนสำเร็จ “แต่หากคุณไม่ได้ดูขั้นตอนทั้งหมดที่ตัวแทนทำ คุณก็จะไม่รู้เลยว่าตัวแทนทำผิดพลาดอย่างร้ายแรง” เขากล่าว

การประเมินโดยบริษัทเอกชนไม่ได้เป็นหลักประกันอิสระเสมอไป Dario Amodei ซีอีโอของ Anthropic และ Sam Altman ซีอีโอของ OpenAI ต่างสนับสนุนให้มีบริษัทประเมินอิสระ แต่บริษัทของทั้งคู่สามารถจำกัดการเข้าถึงของบริษัทเหล่านั้นและไม่นำผลการประเมินมาใช้ได้

ทำเนียบขาวไม่ได้ตอบคำถามเฉพาะเจาะจงเกี่ยวกับ CAISSI แต่ระบุว่า Trump ได้จัดตั้ง กองกำลังปัญญาขั้นสูง อย่างเป็นทางการ และมอบหมายให้ Council of Advisors on Science and Technology จัดทำรายงานความเสี่ยง

Logan Koepke ผู้อำนวยการโครงการอาวุโสของ Upturn องค์กรไม่แสวงหากำไรด้านสิทธิพลเมืองและเทคโนโลยี กล่าวว่า การประเมินภายในที่บริษัทดำเนินการเองและการว่าจ้างผู้ประเมินภายนอกโดยบริษัท ทำให้บทบาทของการทดสอบโดยรัฐบาลยังไม่ชัดเจน

Amos Toh ที่ปรึกษากฎหมายอาวุโสของ Brennan Center for Justice กล่าวว่า การปล่อยให้ห้องปฏิบัติการตรวจสอบโมเดลของตนเอง โดยไม่ชี้แจงบทบาทของรัฐบาลให้ชัดเจน จะทำให้การตรวจสอบอย่างเป็นอิสระต่อระบบที่อาจก่อให้เกิดอันตรายในโลกจริงอ่อนแอลง และการตัดสินใจที่ส่งผลสำคัญควรได้รับการอธิบายและให้เหตุผลต่อสาธารณะ

คำขอที่มีรายงานข่าวนี้ทำให้เกิดคำถามด้านธรรมาภิบาลที่ชัดเจนว่า ใครเป็นผู้กำหนดลำดับความสำคัญในการประเมินของ CAISSI และวิธีการกับผลการประเมินจะเปิดเผยให้เห็นได้มากน้อยเพียงใด ความใกล้ชิดกับทำเนียบขาวที่เพิ่มขึ้นอาจเปลี่ยนสถานะความโดดเด่นของหน่วยงาน แต่ไม่ได้ทำให้ข้อสงสัยคลี่คลายไปเองว่า การทดสอบโดยรัฐบาลอย่างเป็นอิสระจะดำเนินควบคู่ไปกับการเปิดให้ผู้พัฒนาเข้าถึงโดยสมัครใจและการทบทวนแบบส่วนตัวที่บริษัทควบคุมได้อย่างไร