Brytyjskie Ministerstwo Spraw Wewnętrznych przedstawia plany nadzoru nad policyjnym rozpoznawaniem twarzy

4 listopada 2026 r. brytyjskie Ministerstwo Spraw Wewnętrznych ogłosiło plany wprowadzenia ustawowych ram regulujących wykorzystywanie przez organy ścigania technologii rozpoznawania twarzy i innych technologii biometrycznych. Przewidziano w nich niezależny organ nadzorczy z uprawnieniami egzekucyjnymi, wymóg niezależnego testowania oraz jaśniejsze ograniczenia dotyczące stosowania tych technologii przez policję.

Są to nadal propozycje, a nie obowiązujące już przepisy. Celem jest stworzenie jaśniejszego i bardziej spójnego zestawu przepisów dotyczących technologii, których stosowanie regulują obecnie wymogi rozproszone w wielu różnych aktach prawnych. Minister spraw wewnętrznych Shabana Mahmood określiła rozpoznawanie twarzy jako największy od czasu dopasowywania DNA przełom w ściganiu przestępców, argumentując jednocześnie, że jasne przepisy są niezbędne, aby jego stosowanie było sprawiedliwe, bezpieczne i proporcjonalne.

Plany są następstwem inwestycji w wysokości 11 mln funtów, której celem jest potrojenie liczby furgonetek do prowadzenia bieżącego rozpoznawania twarzy dostępnych dla służb w Anglii i Walii. Ministerstwo Spraw Wewnętrznych poinformowało, że stacjonarne kamery do bieżącego rozpoznawania twarzy, testowane w Croydon od października 2025 r. do marca 2026 r., doprowadziły do 173 aresztowań. Metropolitan Police osobno odnotowała spadek przestępczości ogółem na tym obszarze o 10,5% w porównaniu z poprzednim rokiem, jednak sama ta liczba nie dowodzi, że to rozpoznawanie twarzy spowodowało ten spadek.

Proponowany zakres regulacji i kodeksy prawne

Zgodnie z pełną odpowiedzią rządu na konsultacje ramy regulacyjne obejmowałyby dane biometryczne, rozpoznawanie twarzy i podobne technologie wykorzystywane przez organy ścigania oraz inne instytucje publiczne do celów związanych z egzekwowaniem prawa i w ograniczonym zakresie z ochroną osób. Określałyby szczegółowe uprawnienia i obowiązki upoważnionych użytkowników oraz ustanawiały mechanizm umożliwiający dodawanie innych rodzajów danych biometrycznych w miarę rozwoju tych technologii.

Regulacje obejmowałyby również jawne narzędzia nadzoru i technologie wnioskowania. Systemy wnioskowania wyciągają wnioski na temat takich cech jak emocje lub zamiary danej osoby, zamiast ustalać jej tożsamość. Ustawowy kodeks postępowania określałby wymogi dla organów ścigania i innych instytucji publicznych. Osobny kodeks dla sektora prywatnego regulowałby wykorzystywanie rozpoznawania twarzy do zapobiegania przestępczości i jej wykrywania, w tym przez sklepy, uwzględniając odmienny kontekst prawny i operacyjny, w którym działają przedsiębiorstwa, oraz obowiązujące je wymogi ochrony danych.

Nadzór i zabezpieczenia operacyjne

Jeden niezależny organ połączyłby i rozszerzył istniejące funkcje nadzorcze, uzyskując uprawnienia do sprawdzania zgodności z przepisami i egzekwowania standardów. Przy jego projektowaniu uwzględniono by obecne role Komisarza ds. Biometrii i Kamer Nadzoru oraz Regulatora ds. Nauk Sądowych w Anglii i Walii. Organ nadzorczy doradzałby w kwestii standardów, analizował zagrożenia związane z nowymi technologiami i przedstawiał ministrom zalecenia. W skrajnych przypadkach nieprzestrzegania przepisów mógłby wystąpić do sądu o nakaz zakazujący danej jednostce policji korzystania z tych technologii.

Przepisy określałyby standardy testowania, wiarygodności naukowej i monitorowania. Niezależne testy służyłyby wykrywaniu stronniczości lub dyskryminacji ze względu na wiek, płeć lub rasę. Ministerstwo Spraw Wewnętrznych poinformowało, że przeprowadzone przez nie niezależne testy nowego algorytmu retrospektywnego rozpoznawania twarzy wykazały wysoką dokładność i brak stronniczości. Algorytm ma być dostępny dla służb, które będą mogły wdrażać go w 2027 r.; algorytm stosowany w finansowanych przez rząd furgonetkach do bieżącego rozpoznawania twarzy został już niezależnie przetestowany.

Ramy regulacyjne obejmowałyby również zasady wydawania zezwoleń i dostępu do innych zbiorów danych. Zastosowanie operacyjne technologii opartych na danych biometrycznych mogliby zatwierdzać wyłącznie funkcjonariusze o stopniu co najmniej równym minimalnemu stopniowi określonemu w przepisach albo upoważnieni urzędnicy na równorzędnym stanowisku. Ukierunkowane sprawdzanie danych w bazach prowadzonych przez inne organy publiczne nadal podlegałoby ograniczeniom dotyczącym celu, jasnym progom i zabezpieczeniom ustawowym. Udział społeczeństwa w nadzorze stałby się wymogiem ustawowym dla sił policyjnych i nowego organu.

Odrębna ustawa o rozpoznawaniu twarzy wymagałaby, aby policja korzystała z tej technologii w oparciu o informacje wywiadowcze i w sposób proporcjonalny, dopuszczając jej użycie wyłącznie wtedy, gdy funkcjonariusze uznają, że na danym obszarze mogą przebywać osoby poszukiwane. Waga przestępstwa nie byłaby jedynym kryterium decyzji o wdrożeniu tej technologii. Należałoby również uwzględnić skalę i charakter jej zastosowania oraz wpływ na prawa jednostki, a uzasadnienie musiałoby spełniać określone kryteria i szczegółowe wytyczne.

Wyniki konsultacji i obawy dotyczące swobód obywatelskich

Konsultacje trwały od 4 grudnia 2025 r. do 12 lutego 2026 r. Ministerstwo Spraw Wewnętrznych przeanalizowało 12 584 wiadomości e-mail, wyodrębniając 588 odrębnych odpowiedzi, oraz przeanalizowało 1 261 wypełnionych formularzy internetowych po wyłączeniu niekompletnych zgłoszeń. Odpowiedzi nie analizowano w sposób zapewniający reprezentatywność. Ministerstwo Spraw Wewnętrznych poinformowało, że konsultacje i szersze działania angażujące społeczeństwo wykazały poparcie dla ustanowienia odrębnych ram prawnych, przy jednoczesnym zróżnicowaniu opinii co do sposobu ich funkcjonowania.

Respondenci wyrażali obawy dotyczące bezpieczeństwa danych, okresu ich przechowywania, nieuprawnionego dostępu, wykorzystywania ich do innych celów oraz łączenia informacji biometrycznych z innymi zbiorami danych. Domagali się ścisłych ograniczeń dostępu i usuwania danych, gdy przestają być potrzebne. Inni ostrzegali, że możliwość skutecznego sprzeciwu może być trudna do zapewnienia, informowanie społeczeństwa może być niewystarczające, a stała obserwacja może zniechęcać do pokojowych zgromadzeń i swobodnego wyrażania opinii. Powracała również obawa, że narzędzia dopuszczone do konkretnych zastosowań operacyjnych mogą zostać wykorzystane do rutynowej masowej inwigilacji, jeśli nie zostaną wprowadzone wiążące ograniczenia.

Rząd uznał, że rozpoznawanie twarzy może naruszać prywatność, wolność wypowiedzi i prawo do pokojowych zgromadzeń. Proponowane uprawnienia do pozyskiwania, przechowywania i wykorzystywania danych biometrycznych miałyby stanowić rozszerzenie Protection of Freedoms Act 2012, a zarazem wiązać się z jasno określonymi obowiązkami dla upoważnionych użytkowników. Respondenci wielokrotnie argumentowali, że takie wdrożenia powinny być wyjątkowe, jasno uzasadnione i oparte na wykazanej potrzebie operacyjnej. Proponowane przez rząd kryteria konieczności, proporcjonalności i uzasadnienia odnoszą się do tej kwestii.

Plany wiążą zatem rozszerzenie policyjnego stosowania rozpoznawania twarzy z ustawowymi mechanizmami kontroli testowania, zatwierdzania i egzekwowania przepisów. Główne pytanie dotyczące ustawy brzmi, czy te mechanizmy pozwolą ograniczyć stosowanie tej technologii do uzasadnionych przypadków, odpowiadając na obawy wyrażone w konsultacjach, że wąsko zakrojone uprawnienia operacyjne mogą stopniowo prowadzić do uznania szerszego nadzoru za normę.