Statnett wstrzymuje rezerwacje mocy przyłączeniowej dla centrów danych do czasu wprowadzenia nowych zasad technicznych

Norweski operator systemu przesyłowego Statnett ogłosił 9 listopada 2026 r. tymczasowe wstrzymanie nowych rezerwacji mocy w sieci dla centrów danych oraz zawieszenie części procedury zatwierdzania obiektów. Złożono wnioski o przyłączenie kolejnych 18 000 MW, a Statnett spodziewa się, że przerwa zakończy się najpóźniej 1 sierpnia 2027 r., gdy zostaną ustalone zasady techniczne zapewniające bezpieczne funkcjonowanie systemu.

Wstrzymanie dotyczy nowych wniosków o zatwierdzenie funkcjonalności obiektów, czyli wymagań technicznych, które obiekty muszą spełniać przed uruchomieniem, określonych w norweskim rozporządzeniu dotyczącym odpowiedzialności za system. Obejmuje również wcześniej otrzymane wnioski dotyczące obiektów, które miałyby zostać bezpośrednio przyłączone do sieci 420 kV. Działania te są skierowane do dużych odbiorców energii elektrycznej o charakterystycznym profilu zapotrzebowania, typowym dla centrów danych.

Przewidywany termin zakończenia przerwy zależy od opracowania wymagań przez Statnett, uzyskania zgody organu regulacyjnego oraz ustanowienia skutecznych mechanizmów zapewniających ich przestrzeganie. Do tego czasu przerwa ma umożliwić wdrożenie tych zabezpieczeń.

Nie jest to ogólny zakaz przyłączania. Obiekty, których wymagania funkcjonalne zostały zatwierdzone, nadal mogą być przyłączane, istniejące przyłącza pozostają bez zmian, a wnioski dotyczące przyłączeń do sieci regionalnej w najbliższym czasie, które są już rozpatrywane, nie zostaną wstrzymane. Statnett rozpatrzy również niektóre wnioski dotyczące mniejszych obiektów, których przyłączenie zaplanowano na czas przerwy. Dostępna moc nie zostanie przydzielona innym odbiorcom, jeśli miałoby to pogorszyć sytuację centrów danych, które znajdują się już przed nimi w kolejce.

Tego samego dnia rząd Norwegii ogłosił plany wprowadzenia systemu licencjonowania obejmującego budowę i eksploatację istniejących oraz przyszłych centrów danych, z solidnymi rozwiązaniami przejściowymi. Uzasadnienie tej polityki zakłada, że centra danych są niezbędną infrastrukturą cyfrową oraz warunkiem bezpiecznego i pewnego rozwoju oraz wykorzystania sztucznej inteligencji, a moc obliczeniowa na potrzeby AI wpisuje się w szerszą politykę selektywnego rozwoju.

Kolejka wniosków o przyłączenie centrów danych

Według Statnett do sieci przyłączono centra danych o zapotrzebowaniu na moc wynoszącym 800 MW, dla obiektów o mocy 4 200 MW zarezerwowano przyłączenie, a w kolejce po przydział mocy znajdują się wnioski dotyczące 9 100 MW. Dalsze wnioski są odrębne od tych kategorii. Maksymalne zużycie energii elektrycznej w Norwegii wynosi nieco ponad 25 000 MW. To porównanie pokazuje, dlaczego planowane przyłączenia stały się kwestią polityki dotyczącej całego systemu.

Minister energii Terje Aasland powiedział, że rząd chce przyspieszyć rozwój energetyki i zwiększanie mocy sieci, ale uważa, że budowa infrastruktury wystarczającej do zaspokojenia potrzeb każdego centrum danych chcącego powstać w Norwegii jest ani pożądana, ani możliwa. W tej sytuacji bezpośrednie pytanie dotyczące polityki nie brzmi już, czy istnieje zapotrzebowanie, lecz które projekty powinny otrzymać ograniczone zasoby energii i przepustowość sieci.

Zasady techniczne zapewniające stabilność systemu

Jak twierdzi Statnett, centra danych różnią się od tradycyjnych dużych odbiorców energii elektrycznej, ponieważ mogą charakteryzować się dużymi i szybkimi zmianami zapotrzebowania, korzystają z obciążeń sterowanych programowo i są szczególnie podatne na zakłócenia w systemie elektroenergetycznym. Przerwa ma ograniczyć ryzyko, dając operatorowi czas na zgromadzenie wiedzy i opracowanie ram technicznych niezbędnych do przyłączania tych obiektów przy możliwych do opanowania konsekwencjach dla funkcjonowania systemu.

Ewentualne wymagania określałyby, kiedy centra danych muszą pozostać przyłączone podczas zakłóceń, jak szybko mogą zwiększać lub zmniejszać pobór energii oraz jakie środki techniczne należy zastosować, aby ograniczyć ryzyko oscylacji w sieci. Propozycje zostaną poddane konsultacjom i będą wymagały zatwierdzenia przez Norweski Urząd Regulacji Energetyki. Statnett rozważy również analogiczne wymagania innych nordyckich operatorów systemów przesyłowych oraz ENTSO-E, europejskiego stowarzyszenia operatorów systemów przesyłowych.

Statnett dostrzega również możliwą długoterminową korzyść dla systemu: centra danych mogłyby w przyszłości świadczyć usługi bilansujące. Prace nad rozwiązaniami technicznymi dotyczą więc zarówno zagrożeń związanych z nowymi przyłączeniami, jak i możliwości wykorzystania centrów danych jako zasobu wspierającego funkcjonowanie systemu.

Licencjonowanie i koszty infrastruktury

Wśród wymogów rozważanych w ramach planowanego systemu licencjonowania są wsparcie dla bezpieczeństwa cyfrowego i gotowości na wypadek zagrożeń, a także zapewnienie niezbędnej mocy obliczeniowej na potrzeby AI w Norwegii, regionie nordyckim i Europie. Centra danych prowadzące działalność związaną z kryptowalutami nie byłyby uznawane za obiekty przynoszące korzyści społeczne. Minister ds. cyfryzacji Torgeir Micaelsen powiedział, że rząd nie chce centrów danych każdego rodzaju i będzie traktował priorytetowo te, które przynoszą największe korzyści społeczeństwu.

Ministerstwo Energii planuje szybkie zmiany przepisów, które umożliwią Statnett nakładanie warunków bezpiecznego przyłączania do sieci. Rząd zamierza również zmodernizować obowiązki operatorów sieci dotyczące przyłączania oraz zbadać zmiany, które nadadzą priorytet magazynowaniu energii na małą skalę i mocy obliczeniowej niezbędnym do realizacji kluczowych funkcji społecznych.

Rząd chce, aby duzi nowi odbiorcy energii elektrycznej pokrywali większą część kosztów rozbudowy sieci i funkcjonowania systemu, które generują. Zbada też, czy znaczne zwiększenie dotychczasowego zużycia należy traktować inaczej niż całkowicie nowy popyt. Inne działania obejmują rozmowy z branżą na temat komercyjnego wsparcia nowych źródeł wytwarzania energii, w tym elektrowni gazowych z instalacjami wychwytywania i składowania dwutlenku węgla oraz morskich farm wiatrowych, a także analizę modeli własności państwowej dla projektów centrów danych przynoszących szczególnie duże korzyści społeczne.

Łącznie działania te wskazują na bardziej selektywne podejście do nowej mocy: decyzje o przyłączeniu będą zależeć od wymogów związanych z funkcjonowaniem systemu, a proponowane ramy udzielania zezwoleń pozwolą ocenić korzyści społeczne. Obliczenia związane ze sztuczną inteligencją, bezpieczeństwo cyfrowe i kluczowe funkcje publiczne odpowiadają priorytetom wskazanym przez rząd, a duzi odbiorcy mogą również ponosić większą część kosztów infrastruktury powodowanych przez ich zapotrzebowanie.