Kąt Andersona
Całkowite odrzucenie: grupy traktujące AI jako niedopuszczalne zanieczyszczenie

Kluczowe punktyZakazy AI o zerowej tolerancji napotykają praktyczną niemożliwość wprowadzenia ze…
Zobacz więcej
- Zakazy AI o zerowej tolerancji napotykają praktyczną niemożliwość wprowadzenia ze względu na wszechobecny i często niewykrywalny charakter tej technologii.
- Organizacje takie jak Bandcamp i Comic-Con wprowadzają zakazy jako działania przedprawne w obliczu niepewnej sytuacji ekonomicznej i praw autorskich.
- Korporacyjne zakazy korzystania z ChatGPT wynikają głównie z obaw o bezpieczeństwo własności intelektualnej, a nie z etycznych zastrzeżeń dotyczących danych treningowych.
„Zero tolerancji” wobec treści generowanych przez AI staje się coraz bardziej kuszącą opcją w obliczu rosnących obaw prawnych, etycznych i niepokoju użytkowników wokół AI. Czy jednak takie odcięcie się od tej technologii jest praktycznie możliwe?
Opinia Każdy, kto korzysta z mediów społecznościowych i innych internetowych forów dyskusyjnych, mógł ostatnio zauważyć, że coraz więcej społeczności, forów i organizacji zawodowych całkowicie zakazuje stosowania generatywnej AI, gdy ekonomiczne skutki tej technologii wykraczają poza artystów i pisarzy, których protesty w 2023 roku zapoczątkowały obecne obawy.
Ponieważ prawne i gospodarcze konsekwencje rewolucji AI wciąż pozostają niepewne, organizacje odczuwające presję zarówno użytkowników, jak i własnych doradców prawnych muszą ustalać zasady na długo przed poznaniem pełnego obrazu sytuacji. Sprawę komplikuje narastające przekonanie, że opóźnione wdrożenie może pogorszyć ich pozycję konkurencyjną.
AI jako miazmat
Decyzja o zakazie ma charakter polityczny i pociąga za sobą konsekwencje. Jednak możliwość jego wyegzekwowania wiąże się z pułapkami zarówno politycznymi, jak i praktycznymi. Historia zakazywania rzeczy, których ludzie naprawdę chcą, jest bowiem w najlepszym razie niejednoznaczna. Nawet wyeliminowanie tego, czego nikt nie chce, wymaga długotrwałych i nieustannych wysiłków.
Dlatego społeczności i organizacje, które uznają każdy ślad AI za całkowicie niedopuszczalny, często przyjmują obronny ton przy ogłaszaniu lub omawianiu zakazu. Ciąży nad nimi często błędnie rozumiana historia luddystów.
Jak Amisze przekonali się w ciągu ostatnich stuleci, utrzymanie postawy odizolowania od technologii o naprawdę głębokim wpływie może być trudne. Ściśle rzecz biorąc, osoby przestrzegające zasad weganizmu nie mogą na przykład oglądać filmów nakręconych na tradycyjnej taśmie celuloidowej ani nawet wykonać zdjęcia rentgenowskiego. Podobnie w krajach lub miastach stosujących fluoryzację uniknięcie jej może być trudne.
Wszechobecna i popularna technologia staje się w istocie zjawiskiem „atmosferycznym”, które niełatwo poddaje się granicom wyznaczanym obecnie przez coraz liczniejsze grupy i organizacje.
Działania wyprzedzające prawo
Jak wspomniano, pierwsze walki z ekspansją AI toczyły się w najmniej deterministycznym i najbardziej interpretacyjnym sektorze generatywnej AI: rozrywce. Kiedy amerykański związek Screen Actors Guild–American Federation of Television and Radio Artists (SAG-AFTRA) walczył o ochronę praw swoich członków w 2023 roku, ostatecznie udało mu się wywalczyć kilka istotnych ustępstw.
Od tamtej pory było bardzo niewiele równie zdecydowanych zwycięstw dotyczących AI, a walka o jasność prawną w różnych sektorach dopiero się zaczyna. Na przykład większość nowych przepisów o deepfake’ach, zwłaszcza w Wielkiej Brytanii i USA, obejmuje AI wyłącznie jako element szerszej kategorii przestępstw, takich jak materiały wizualne bez zgody zainteresowanych, prawdziwe lub fałszywe.
Po zwycięstwie SAG-AFTRA pojawiła się seria pozwów dotyczących korzystania z prac innych rodzajów artystów. Postępowania te nieustannie trwają. Tymczasem wiele zaangażowanych, niezadowolonych grup wyprzedza przyszłe prawne potwierdzenie, ustanawiając własne lokalne zasady.
Zanim przyjrzymy się bliżej logice i ograniczeniom postawy całkowitej nietolerancji wobec AI, zobaczmy kilka przypadków wprowadzenia takiej polityki.
Zakazy AI z zerową tolerancją
Głos sprzeciwu
Dopiero w tym miesiącu Bandcamp stał się pierwszą dużą internetową platformą muzyczną, która całkowicie zakazała treści AI. Oświadczenie ogłaszające zakaz zawierało również zapis: „Muzyka i materiały dźwiękowe wygenerowane w całości lub w znacznej części przez AI nie są dozwolone na Bandcamp”.
Jak niemal każde takie ograniczenie, również to musi zachować pewne zastrzeżenia ze względu na wspomniany efekt „miazmatyczny” szeroko rozpowszechnionych systemów AI. W innym miejscu ogłoszenia wskazano, że zakaz dotyczy muzyki, która* „wydaje się stworzona w całości lub z dużym udziałem generatywnej AI”. To pragmatyczne ograniczenie, ponieważ w większości dziedzin przynajmniej część treści tworzonych z generatywną AI może wyglądać na całkowicie ludzkie dzieło, zarówno dla odbiorców, jak i dla stale zmieniającego się sektora wykrywania AI.
W praktyce jest to wzorzec większości nowych zasad „zero tolerancji”: w tych trudnych okolicznościach niewiedza o wykorzystaniu AI jest usprawiedliwieniem.
Po incydencie, w którym utwór stworzony z AI zdobył szwedzkie listy przebojów, IFPI Szwecja, krajowa organizacja branży muzycznej, zakazała umieszczania na listach muzyki generowanej przez AI. Towarzyszyło temu jednak zwyczajowe zastrzeżenie. Organizacja stwierdziła*: „Nasza zasada jest taka, że jeśli piosenka jest głównie wygenerowana przez AI, nie ma prawa znaleźć się na liście przebojów”.
Także tutaj uznano, że pragnienie całkowitego zakazu AI jest niepraktyczne. Zakaz jest domyślny i całkowity, ale jego wdrożenie jest w istocie niemożliwe.
Skutki dla konwentów komiksowych
W ostatnim roku fala zakazów treści tworzonych z generatywną AI przetoczyła się przez konwenty komiksowe w USA i poza nimi. San Diego Comic-Con, który w 2024 roku wprowadził ograniczenia komercyjnego wykorzystania sztuki AI, ogłosił w tym miesiącu, że całkowicie zakazuje treści AI, według doniesień w odpowiedzi na protesty artystów.
Podobnie w październiku ubiegłego roku New York Comic-Con wprowadził całkowity zakaz sprzedaży produktów lub treści generowanych przez AI. Oficjalna strona stwierdza*:
„Produkty, materiały lub treści stworzone w całości lub w znacznej części za pomocą generatywnych narzędzi lub algorytmów sztucznej inteligencji (“wygenerowane przez AI”), albo zawierające takie elementy, w tym między innymi dzieła sztuk wizualnych, obrazy lub grafiki, animacje i/lub materiały, nie mogą być oferowane do sprzedaży na New York Comic Con.”
Po raz kolejny sformułowanie „w znacznej części” musi uwzględniać trudność ustalenia pełnego twórczego pochodzenia dowolnego dzieła we współczesnych realiach. Odzwierciedla to początkowy zakaz San Diego dotyczący komercjalizacji wytworów AI, a nie późniejszy całkowity zakaz treści AI. Takie podejście w większości przypadków dość skutecznie odbiera treściom AI dostęp do platformy, choć nadal mogłyby one zasilać platformy komercyjne.
Ponadto konwent FanX Salt Lake wprowadził we wrześniu ubiegłego roku bardziej zdecydowany zakaz treści AI. Założyciel i producent Dan Farr skomentował:
„Jeśli klienci przychodzą i kupują dzieło sztuki, nie zdając sobie sprawy z użycia generatywnej AI do jego stworzenia, mogą zapłacić dużo pieniędzy, nie wiedząc, że nie jest ono aż tak wartościowe.”
Antyspołecznie
Wiele społeczności internetowych także przyjęło zerową tolerancję wobec treści generowanych przez AI. To jeden z najbardziej widocznych przejawów nietolerancji wobec tej technologii, a coraz częstsze zakazy zwróciły moją uwagę na ten temat:

Typowy zakaz AI na Facebooku. Źródło
Reddit został szczególnie dotknięty. Moderatorzy różnych dużych subredditów często zakazują wszystkich tworzonych przez AI obrazów, sztuki lub form tekstowych, takich jak literatura i programowanie, gdy takie wpisy zaczynają zalewać fora i przeciążać ograniczone zasoby ludzkiej moderacji.
Wczesnym przykładem z 2022 roku był subreddit r/Dune, gdzie około 250 000 fanów zagłosowało za zakazem całej sztuki generowanej przez AI po zalaniu forum obrazami AI. Moderatorzy napisali wtedy:
„Przyznajemy, że wiele z tych prac jest miłych dla oka, a technologia z pewnością fascynuje, ale technicznie zalicza się to do treści wymagających niewielkiego nakładu pracy, zwłaszcza w porównaniu z oryginalną, «stworzoną przez człowieka» sztuką, której chcielibyśmy w przyszłości dawać pierwszeństwo.”
Od tamtej pory liczne subreddity, od r/lego po r/DataHoarder, podobnie zapowiedziały natychmiastowe usuwanie wszelkich treści stworzonych choćby częściowo z AI, przynajmniej, jak zawsze, tam, gdzie da się to rozpoznać.
Podobne zakazy często pojawiają się na Facebooku. Jednak Meta, spółka macierzysta Facebooka, jest jednym z czołowych światowych twórców AI, podczas gdy Reddit stanowi raczej będące przedmiotem ostrej rywalizacji i poszukiwane źródło stale powstających danych ludzkiego autorstwa. Dlatego te zakazy zwykle wywołują mniej kontrowersji.
Co zaskakujące, Meta potrzebuje czasu, by nadążyć za ogólnymi nastrojami społecznymi wobec AI. Na przykład rok temu firma wykonała zdecydowany odwrót od eksperymentu z agentami AI publikującymi na różnych osiach czasu, ze względu na negatywne reakcje użytkowników.
Zakazy ChatGPT chroniące przed wyciekiem danych
Osobną kategorię „absolutnych” zakazów AI stanowią częste zakazy korzystania z ChatGPT w firmach lub wrażliwych środowiskach. W tym sensie podobna zasada dotyczy każdego modelu językowego działającego w chmurze i dostępnego przez API, takiego jak Claude czy Gemini.
Zakazy te wynikają jednak zwykle nie z liberalnych obaw dotyczących wykorzystywania danych treningowych, lecz z obaw, że OpenAI ostatecznie będzie przechowywać, przetwarzać lub nawet wykorzystywać wrażliwą własność intelektualną firmy ujawnianą podczas rozmów z usługą.
Działy prawne mogą popierać lub wręcz inicjować firmowe zakazy platform podobnych do ChatGPT. Prawdopodobnie rozważą też, czy wykorzystanie danych z otwartej sieci do trenowania systemów komercyjnych może narazić firmę lub jej klientów na przyszłą odpowiedzialność, szczególnie jeśli trwające postępowania sądowe przeciwko OpenAI lub podobnym podmiotom zakończą się istotnymi wyrokami.
Przykłady zakazów ChatGPT† obejmują falę zakazów będących reakcją na rozwój technologii w 2023 roku w Apple (AAPL ), Amazon (AMZN ), Spotify i Wells Fargo oraz wielu innych firmach. W tym samym roku badanie Cisco wykazało, że 27% ankietowanych organizacji wprowadziło podobne zakazy, odnoszące się nie konkretnie do ChatGPT, lecz do generatywnej AI ogółem.
W 2024 roku inne badanie wykazało, że 65% z 20 największych firm farmaceutycznych zakazało pracownikom używania ChatGPT.
Jest jasne, że wiele, jeśli nie wszystkie, wymienionych firm prawdopodobnie będzie chciało korzystać z AI w sposób lepiej odpowiadający ich interesom. Wiele z nich zapewne utrzymuje lub rozwija inne produkty AI do użytku wewnętrznego, a nawet komercyjne produkty API z lepszą ochroną własności intelektualnej, niż może zapewnić OpenAI.
Wiele rządów, które zdecydowanie popierają AI, również zakazuje ChatGPT. Niektóre, jak Kuba i Korea Północna, są oczywistymi kandydatami do tego rodzaju zakazu. Jednak także Chiny, uznawane obecnie za lidera rewolucji AI, zakazują ChatGPT na szczeblu rządowym, przypuszczalnie na korzyść rodzimych alternatyw.
Wnioski: o zerowej tolerancji
Jedno z pytań związanych z tendencją do „absolutnych” zakazów AI, poza trudnością rozpoznania treści AI, brzmi: czy bezkompromisowy zakaz rzeczywiście działa? Łatwo błędnie zrozumieć, czym naprawdę jest zerowa tolerancja, co może osiągnąć i w jak dość ograniczonych okolicznościach realizuje swoje cele.
Na przykład Nowy Jork, być może najsilniej kojarzony z pojęciem zerowej tolerancji, zdołał podnieść się z dna naznaczonego przestępczością w latach 70. i 80. dzięki stopniowemu i ciągłemu stosowaniu psychologicznej teorii rozbitych okien. Głosi ona, że niezależnie od ubóstwa lub zamożności okolicy obecność zaledwie jednego rozbitego okna sprzyja pojawianiu się kolejnych rozbitych okien, a ostatecznie wzrostowi liczby innych, poważniejszych przestępstw. Nienaprawione pierwsze okno sugeruje bowiem, że władze albo nie patrzą, albo się nie przejmują.
Dlatego uważa się, że zerowa tolerancja wobec pierwotnego „zalążka” przestępczości, czyli wybicia szyby, ma korzyści zapobiegawcze: ta „przestępcza entropia” nigdy nie uzyskuje punktu zaczepienia. Zajmując się drobnymi sprawami, takimi jak śmieci i rozbite okna, które można usunąć lub naprawić niewielkim kosztem, sprawiamy rzekomo, że większe problemy, droższe do rozwiązania, załatwiają się same.
W praktycznym zastosowaniu ta teoria, czasami krytykowana jako rasistowska, może jednak wyglądać na skrajny autorytaryzm lub wręcz faszyzm:
Kliknij, aby odtworzyć. Z jedynego filmu szkoleniowego, jaki kiedykolwiek nakręcił John Ford, „OSS – Undercover Training”, przykład pozornie obsesyjnej zerowej tolerancji w fikcyjnym kontekście kultury państw Osi z II wojny światowej. Źródło
W świadomości społecznej zerowa tolerancja jest natomiast często utożsamiana z surowymi, ale koniecznymi działaniami, takimi jak bezkompromisowe przepisy większości państw dotyczące kar za krzywdzenie nieletnich: jasne zasady służące dobru publicznemu, zapisane w prawie karnym pozostawiającym niewiele miejsca na dyskusję lub kompromis.
W rzeczywistości zerową tolerancję zaprojektowano jako sposób na odnowę miast przy ograniczonym budżecie, poprzez sugerowanie większych zasobów w przestrzeni publicznej, niż faktycznie istniały za kulisami. To niezbyt trafny model ponownego zamknięcia ducha AI w butelce.
W praktyce generatywna AI jest już tak wszechobecna, że pozornie wolne od niej dane na dalszych etapach przetwarzania mogą już coś jej zawdzięczać, choćby był to tylko kodek ulepszony dzięki AI w niefałszywym filmie, który samodzielnie nagrano, przesłano do YouTube i opublikowano w ulubionym kanale społecznościowym. Jeśli AI naprawdę stanie się rodzajem kulturowego „gazu”, prawdopodobnie wymknie się wyraźnym granicom i binarnym rozwiązaniom, takim jak zakaz AI.
* Wyróżnienie moje.
† Możemy tu traktować go jako reprezentanta tej klasy dużych modeli językowych, a nie jednego konkretnego produktu.
Pierwsza publikacja: czwartek, 29 stycznia 2026 roku












