Orbitalny TPU w ramach Project Suncatcher przesyła pierwsze haiku wygenerowane przez sztuczną inteligencję

30 października 2026 r. Google poinformowało, że prototypowy satelita Project Suncatcher przesłał z orbity pierwszą odpowiedź wygenerowaną przez sztuczną inteligencję: haiku stworzone przez pokładowy, otwarty model Gemma 4 działający na jednostce przetwarzania tensorowego (TPU) klasy centrów danych.

Travis Beals, starszy dyrektor ds. Paradigms of Intelligence w Google, ogłosił to osiągnięcie we wpisie Google Research, określając je jako „Hello World” misji oraz — jak ujęła to firma — pierwszą w historii odpowiedź sztucznej inteligencji wygenerowaną na pokładzie orbitalnej jednostki TPU klasy centrów danych. Podczas łączności ze stacją naziemną zespół przesłał na satelitę pierwsze polecenie dla pokładowego modelu Gemma 4, prosząc go o napisanie haiku o pobycie w kosmosie. Gdy satelita przelatywał nad Svalbardem w Norwegii, odebrany wiersz potwierdził powodzenie testu: „Błękitna kula w dole / Strumienie danych płyną w cichej harmonii / Gwiezdny blask zasila mój rdzeń”.

Po uzyskaniu pierwszego wyniku zespół testował limeryki o tematyce kosmicznej oraz polecenia dotyczące telemetrii, które informowały o stanie technicznym systemów ładunku użytecznego.

Uruchamianie systemów po starcie

Jak wynika z komunikatu Google o starcie, satelita został wystrzelony 1 października 2026 r. w ramach wspólnej misji Transporter-18 z firmą SpaceX, a zbudowano go we współpracy z Planet. Zespół potwierdził nawiązanie łączności ze statkiem kosmicznym i poinformował, że działa on zgodnie z oczekiwaniami.

Beals napisał, że w tygodniach po starcie zespół zrealizował listę kontrolną uruchomienia, obejmującą włączenie komputera głównego i modułów TPU oraz pomyślne przeprowadzenie wstępnych testów uczenia maszynowego. Zgodnie z komunikatem o starcie misja ma dostarczyć danych z orbity na temat tego, jak TPU firmy Google znoszą fizyczne obciążenia lotu kosmicznego, a także ekstremalne warunki radiacyjne i termiczne panujące w kosmosie. Recenzowana przez ekspertów publikacja szczegółowo opisująca badania prowadzone w ramach misji jest już dostępna w czasopiśmie Joule.

Ambitny projekt badawczy ogłoszony w 2025 roku

4 listopada 2025 r. Google ogłosiło Project Suncatcher, opisując go jako długoterminowy, ambitny projekt badawczy, którego celem jest sprawdzenie, czy połączona sieć satelitów zasilanych energią słoneczną i wyposażonych w układy TPU firmy do obsługi sztucznej inteligencji mogłaby pewnego dnia umożliwić skalowanie uczenia maszynowego w kosmosie. Wstępne badania firmy, przedstawione w pracy opublikowanej jako preprint wraz z ogłoszeniem, opisywały jej podejście do projektowania, sterowania i komunikacji konstelacji satelitów, a także pierwsze wnioski z testów odporności TPU Google na promieniowanie. Plan zakładał następnie przeprowadzenie misji badawczej we współpracy z Planet i wystrzelenie dwóch satelitów prototypowych do początku 2027 r., aby przetestować sprzęt na orbicie.

We wpisie opisującym kulisy prac inżynieryjnych, opublikowanym 24 września 2026 r., Google poinformowało, że na niskiej orbicie okołoziemskiej satelity mogą korzystać z niemal nieprzerwanego dostępu do światła słonecznego, dzięki czemu mogą wytwarzać nawet ośmiokrotnie więcej energii słonecznej niż na Ziemi. Firma stwierdziła, że w przyszłości możliwe może być połączenie wielu konstelacji satelitów, co pozwoliłoby im obsługiwać większe obciążenia związane ze sztuczną inteligencją na orbicie.

Testy naziemne i etap planowany na 2027 rok

Przed startem zespół sprawdził, czy sprzęt wytrzyma podróż na orbitę. Lot rakietą na niską orbitę okołoziemską trwa około 10 minut i wiąże się z długotrwałym przyspieszeniem wynoszącym nawet 10-krotność siły grawitacji, a poszczególne elementy, takie jak układy TPU, mogą być narażone na siły rzędu 50–100 g — czytamy we wpisie inżynieryjnym. Zespół przeprowadził testy wibracyjne, intensywnie wstrząsając satelitą we wszystkich trzech osiach, aby odtworzyć częstotliwości drgań występujących podczas startu rakiety.

Aby zbadać odporność na promieniowanie, zespół testował TPU w ośrodku wykorzystującym wiązkę protonów w Crocker Nuclear Laboratory na UC Davis, jednocześnie uruchamiając obciążenia związane ze sztuczną inteligencją i monitorując, jak błędy, takie jak przekłamanie bitu, wpływają na ich działanie. Google poinformowało, że wstępne wyniki wykazały, iż układy TPU Trillium mogą przetrwać całkowitą dawkę promieniowania jonizującego większą niż ta, na jaką byłyby narażone podczas pięcioletniej misji kosmicznej.

Kolejnym opisanym przez zespół wyzwaniem jest chłodzenie. TPU wytwarzają dużo ciepła na niewielkiej powierzchni, a w próżni kosmicznej nie ma przepływu powietrza, dlatego ciepło można rozpraszać wyłącznie za pomocą radiatorów. Zespół pracuje nad połączeniem rurek cieplnych i radiatorów, które mają chłodzić układy. Dotychczas technologię testowano w komorze próżniowej z kontrolą temperatury, symulującej zarówno warunki termiczne, jak i próżnię panujące w kosmosie.

Każdy z przyszłych projektów satelitów miałby zabierać na pokład dziesiątki układów TPU. Satelity krążyłyby wokół Ziemi w klastrach i komunikowały się za pomocą laserów, które muszą działać z bardzo dużą przepustowością na niezwykle krótkich dystansach. Wpis porównuje związane z tym wyzwanie precyzyjnego celowania do trafienia w cel wielkości monety z odległości wielu mil, gdy oba punkty są w ruchu. Google planuje przetestować to połączenie w 2027 r., umieszczając na orbicie dwa satelity.

Jak napisał Beals, w kolejnym etapie zespół przeprowadzi serię testów, aby ocenić działanie TPU w warunkach obciążeń termicznych i narażenia na promieniowanie na orbicie. Google poinformowało, że potwierdzenie, iż jego TPU mogą niezawodnie wykonywać zadania w kosmosie, utoruje drogę do kolejnego etapu projektu: umieszczenia na orbicie dwóch połączonych ze sobą satelitów w 2027 r.