Opinia

Sztuczna inteligencja wkracza do latynoamerykańskich szkół: czy jesteśmy na to przygotowani?

Ana Hoy
Dodaj Unite.AI do preferowanych źródeł w Google
Kluczowe punktySystemy edukacji w Ameryce Łacińskiej wciąż nie wiedzą, jak zintegrować sztuczną…
Zobacz więcej
  • Systemy edukacji w Ameryce Łacińskiej wciąż nie wiedzą, jak zintegrować sztuczną inteligencję, mimo rosnącego wykorzystania jej w klasach.
  • Nauczyciele w Chile już szeroko korzystają ze sztucznej inteligencji, a 55% zgłasza jej użycie w swojej pracy zawodowej.
  • Prawdziwym ryzykiem jest to, że uczniowie mylą natychmiastowe odpowiedzi sztucznej inteligencji z prawdziwą nauką i kompetencjami.

Sztuczna inteligencja pojawia się w latynoamerykańskich szkołach, dając nauczycielom nowe możliwości organizowania zajęć, personalizowania metod nauczania i wspierania uczniów.

Jednak gdy placówki edukacyjne zaczynają wdrażać te technologie, pojawia się zasadnicze pytanie: czy systemy edukacji są przygotowane na wyzwania, które się z tym wiążą?

W wielu krajach Ameryki Łacińskiej placówki edukacyjne i specjaliści badają możliwości oraz zagrożenia związane z wykorzystaniem sztucznej inteligencji w nauczaniu i uczeniu się. Choć narzędzia te mogą odmienić edukację, budzą również pytania dotyczące przygotowania nauczycieli, prywatności uczniów, nierówności edukacyjnych oraz rozwoju krytycznego myślenia.

Jak wyjaśnia Tamara Diaz, dyrektorka generalna ds. edukacji w Organizacji Państw Iberoamerykańskich (OEI), systemy edukacji wciąż próbują zrozumieć, jak wdrażać te technologie.

„Przeżywamy okres wielkiego zagubienia — nie tylko w Ameryce Łacińskiej, lecz na całym świecie” — powiedziała Diaz serwisowi Unite.AI.

Diaz wyjaśnia, że choć sztuczna inteligencja jest już wykorzystywana do przygotowywania lekcji, tworzenia materiałów edukacyjnych i wspierania uczniów mających trudności w nauce, jej wdrażanie wciąż ma ograniczony zakres.

Aby w pełni wykorzystać jej potencjał, konieczne jest — jej zdaniem — wdrożenie jasnych polityk publicznych, ocena rezultatów stosowania tych narzędzi oraz zapewnienie nauczycielom szkoleń i wsparcia.

Jak nauczyciele w Ameryce Łacińskiej korzystają ze sztucznej inteligencji

W Chile sztuczna inteligencja jest już częścią zawodowej pracy wielu nauczycieli. Według wyników badania TALIS 2024 przytoczonych przez Fundación Santillana 55% chilijskich nauczycieli szkół średnich I stopnia objętych badaniem zadeklarowało, że wykorzystywało sztuczną inteligencję w pracy. Korzystali z niej między innymi podczas planowania lekcji i tworzenia informacji zwrotnych dla uczniów.

W rozmowie z Unite.AI Fundación Santillana de Chile opisała przypadek Deiny Sepúlvedy, nauczycielki języka angielskiego w Liceo Agrícola El Carmen de San Fernando, technikum w tym kraju.

Sepúlveda wykorzystała sztuczną inteligencję do stworzenia strony internetowej, która pozwala jej uczniom ćwiczyć wymowę w języku angielskim, słuchać słów i tekstów oraz regulować prędkość odtwarzania plików audio. Jej doświadczenia opisał również chilijski portal edukacyjny Educarchile.

W Brazylii wykorzystanie sztucznej inteligencji również wywołuje dyskusje o jej możliwościach i związanych z nią wyzwaniach. Ricardo F. Alvares, dyrektor generalny IA Instituto, podzielił się swoimi przemyśleniami na temat roli, jaką te technologie mogą odegrać w nauce, zwłaszcza w takich obszarach jak personalizacja nauczania, włączanie edukacyjne i przygotowanie nauczycieli.

Jednym z przykładów przytoczonych przez Alvaresa jest Escola Estadual Santo Afonso w Belo Horizonte w Brazylii. Jak powiedział Alvares serwisowi Unite.AI, w 2026 roku szkoła uczestniczyła w pilotażowym projekcie o nazwie Jemas (Jornadas Educativas en el Mundo del Alumno), który łączył wiedzę nauczycieli z narzędziami sztucznej inteligencji, aby przygotowywać lekcje dostosowane do zainteresowań, doświadczeń i kontekstu uczniów.

Kolejnym przykładem wspomnianym przez Alvaresa jest EMEF do CEU Pêra Marmelo, szkoła publiczna w São Paulo, w której uczniowie ósmej klasy uczestniczyli w zajęciach matematycznych wspieranych przez sztuczną inteligencję. W inicjatywie uczestniczyli przedstawiciele Instytutu Matematyki i Statystyki Uniwersytetu São Paulo, a jej tematyka obejmowała między innymi algebrę i rozwiązywanie problemów. Zajęcia miały nie tylko rozwijać umiejętności matematyczne, lecz także kształtować krytyczne podejście do korzystania z tych technologii.

Wyzwania związane z wprowadzaniem sztucznej inteligencji do szkół

Choć niektóre szkoły w Ameryce Łacińskiej wykorzystują już sztuczną inteligencję w swoich działaniach edukacyjnych, jej wdrażanie wciąż wiąże się z istotnymi wyzwaniami.

Do najważniejszych obaw należą szkolenie nauczycieli, ochrona danych uczniów oraz ryzyko nadmiernego uzależnienia się od tych narzędzi. Jednym z największych wyzwań jest jednak nie samo wprowadzanie technologii do szkół, lecz zapewnienie nauczycielom niezbędnego przygotowania i wsparcia, by mogli korzystać z niej w odpowiedzialny sposób.

W Kolumbii Instytut Badań Edukacyjnych i Rozwoju Pedagogicznego (IDEP) prowadzi szkolenia dla nauczycieli związane ze sztuczną inteligencją od 2023 roku.

Rzecznik IDEP powiedział serwisowi Unite.AI, że nauczyciele wykazują zainteresowanie praktycznym wykorzystaniem tych narzędzi, ale wyrażają również obawy dotyczące ich etycznego wdrażania. IDEP zwraca jednak uwagę, że wciąż nie dysponuje wystarczającymi, systematycznie gromadzonymi dowodami, by ustalić, jak nauczyciele później wykorzystują tę wiedzę w pracy w klasie.

W Kostaryce Fundacja Omara Denga zwróciła również uwagę, że włączanie sztucznej inteligencji do edukacji wymaga szczególnej troski o to, w jaki sposób uczniowie się uczą i rozwijają własne umiejętności. W pisemnym oświadczeniu przekazanym Unite.AI fundacja ostrzegła przed ryzykiem wyłącznego polegania na tych narzędziach i podkreśliła, jak ważne jest rozwijanie krytycznego myślenia. Z tej perspektywy wyzwanie polega nie tylko na uczeniu uczniów, jak korzystać ze sztucznej inteligencji, lecz także na pomaganiu im w ocenianiu odpowiedzi i rozumieniu jej ograniczeń.

Obawy te nie dotyczą tylko poszczególnych krajów. W całej Ameryce Łacińskiej włączanie sztucznej inteligencji do edukacji rodzi pytania o przygotowanie nauczycieli, nierówności w dostępie do technologii oraz rolę szkół w rozwijaniu krytycznego myślenia uczniów. Choć narzędzia te stwarzają możliwości indywidualizacji nauki i wspierania nauczycieli, ich wdrażanie wymaga również jasnych wytycznych oraz strategii edukacyjnych uwzględniających różnorodne realia wszystkich szkół w regionie.

OEI również zajęła się wyzwaniami związanymi z włączaniem sztucznej inteligencji do systemów edukacyjnych w regionie. Díaz zwróciła uwagę, że jedną z głównych przeszkód jest zapewnienie, by integracja tych narzędzi służyła jasno określonym celom pedagogicznym, a nie ograniczała się wyłącznie do korzystania z nowych technologii. W tym kontekście przygotowanie nauczycieli i rozwijanie krytycznego myślenia uczniów mają zasadnicze znaczenie dla wykorzystania możliwości, jakie oferuje sztuczna inteligencja.

W swoich odpowiedziach Díaz wskazała również dwa zagrożenia związane z uczeniem się uczniów: pułapkę wygody, czyli sięganie po sztuczną inteligencję w poszukiwaniu natychmiastowych odpowiedzi bez podejmowania wysiłku intelektualnego niezbędnego do nauki, oraz iluzję kompetencji, która pojawia się, gdy uczniowie sądzą, że zdobyli wiedzę tylko dlatego, że narzędzie przedstawiło im wyjaśnienie. Jak zauważyła Díaz, oba te zjawiska mogą prowadzić do mylenia dostępu do informacji z rzeczywistym uczeniem się.

Doświadczenia szkół w Ameryce Łacińskiej pokazują, że sztuczna inteligencja zaczyna już znajdować miejsce w klasach, choć jej wykorzystanie nadal jest nierównomierne.

Podczas gdy niektóre placówki eksperymentują z narzędziami umożliwiającymi nowe sposoby nauki, inne wciąż borykają się z problemami związanymi z dostępem do technologii i przygotowaniem nauczycieli.

Przyszłość sztucznej inteligencji w edukacji w regionie będzie zależeć nie tylko od dostępności tych narzędzi, lecz także od tego, jak systemy edukacyjne zdołają je zintegrować, nie spychając na dalszy plan krytycznego myślenia, samodzielności uczniów i fundamentalnej roli nauczycieli.

Ana Hoy współpracuje z Espacio Media Incubator i Latin America Reports, a jej siedzibą jest Bogota w Kolumbii. Ana ukończyła Washington State University i publikowała również w Colombia One, BLENDtw oraz innych mediach.