Liderzy opinii
Co pozostanie po AI? Gdzie przetrwa wartość

Kluczowe punktyStartupy AI zbudowane na modelach stron trzecich ryzykują wymazanie, gdy giganci…
Zobacz więcej
- Startupy AI zbudowane na modelach stron trzecich ryzykują wymazanie, gdy giganci platformowi wchłoną ich funkcje.
- Tylko 13% ankietowanych dyrektorów IT zgłosiło znaczące korzyści ze projektów AI swoich firm.
- Spowolnienie może przywrócić deficytowe talenty i otworzyć rynki, które dotychczasowi gracze opuszczają.
W październiku kilku czołowych inwestorów zasugerowało, że rynek AI coraz bardziej przypomina boom internetowy z końca lat 90. Miliarder i założyciel Bridgewater Associates Ray Dalio opisał tę sytuację jako „klasyczną bańkę”, ponieważ firmy finansują infrastrukturę AI długiem, a stopy procentowe rosną. Idąc w jego ślady, Ken Griffin, założyciel i dyrektor generalny funduszu hedgingowego Citadel LLC, wyraził wątpliwości, czy ogromne inwestycje w AI się zwrócą.
W AI wciąż inwestuje się więcej pieniędzy, niż przynosi ona zysków, a niektóre transakcje stały się obiegiem zamkniętym: jedna firma inwestuje w drugą, która następnie wydaje te pieniądze na produkt inwestora. Gartner szacuje, że przy obecnym tempie inwestycji do końca 2030 roku ponad 3,5 bln dolarów zainwestowanych w infrastrukturę AI może stracić na wartości.
Każdy przewartościowany rynek przypomina balon — rośnie, dopóki pompuje się w niego pieniądze. Im bardziej się jednak nadyma bez rzeczywistych zysków, tym cieńsza staje się jego powłoka i w końcu może pęknąć. Próby dokładnego przewidzenia, kiedy to nastąpi, nie mają sensu. Ważniejsze jest zrozumienie, gdzie powłoka jest najcieńsza — co może ustąpić jako pierwsze i jakie możliwości pojawią się później.
Dobry produkt nie gwarantuje przetrwania
Według niektórych szacunków około 40 procent start-upów AI założonych w 2024 roku już zakończyło działalność. Na przykład narzędzia do automatyzacji przepływu pracy, takie jak Relay, kończą działalność po prostu dlatego, że giganci, tacy jak Google czy OpenAI, włączają ich funkcje do własnych produktów. Zapotrzebowanie na nie jako samodzielne usługi maleje.
Aby przetrwać w takich warunkach, firmy muszą mieć solidne podstawy. Pomyślmy o trzęsieniu ziemi — niekoniecznie zawalają się najwyższe budynki, lecz te, których nie zbudowano tak, by wytrzymały wstrząsy. W przypadku firm AI podstawą są ich własne dane i wiedza specjalistyczna. Firmy polegające na modelach podmiotów zewnętrznych ryzykują utratę przewagi konkurencyjnej, gdy twórcy tych modeli wprowadzą na rynek podobne, własne produkty.
Widzieliśmy to już wielokrotnie: platformy stopniowo przejmują funkcje, do których wcześniej potrzebne były osobne narzędzia. Na przykład gdy systemy operacyjne zaczęły samodzielnie otwierać pliki PDF i kompresować pliki, setki programów narzędziowych stały się zbędne.
AI przyspiesza ten proces, pozostawiając mniej miejsca na produkty uzupełniające oparte na technologiach zewnętrznych. Dlatego oceniając produkt, warto zapytać nie tylko, czy ludzie potrzebują go teraz, lecz także, czy nadal będą go potrzebować, gdy duża platforma wbuduje tę samą funkcję we własny produkt.
Kryzys może stworzyć nowe możliwości rozwoju
Jeśli bańka AI pęknie, rynek może to odczuć. Nie dla wszystkich będzie to jednak katastrofa. Kryzysy nie tylko niszczą firmy — stwarzają też nowe możliwości. Pierwszą z nich są talenty. Spowolnienie gospodarcze może sprawić, że na rynku znów pojawią się doświadczeni specjaliści, którzy wcześniej byli poza zasięgiem wielu firm. Weźmy izraelską firmę AI21 Labs. Ta jedna z nielicznych niezależnych firm rozwijających własne modele językowe wcześniej otrzymała inwestycje od Google i Nvidia. Mimo to w tym roku zredukowała zatrudnienie o ponad 60 procent, w tym wśród badaczy i programistów.
Drugą możliwością są nowe rynki i nisze. Gdy wiele firm ogranicza działalność i tnie koszty, powstaje przestrzeń dla nowych przedsiębiorstw. Kauffman Foundation szacuje, że ponad połowa firm z listy Fortune 500 z 2009 roku powstała w czasie recesji lub spowolnienia gospodarczego. Na przykład Airbnb ruszyło w 2008 roku, a Uber w 2009 roku. Żadna z tych firm nie czekała na ożywienie gospodarcze. Weszły na rynki, na których w lepszych czasach nie byłoby już dla nich miejsca.
Wreszcie — zasoby. Gdy zasobów jest więcej, niż potrzebuje rynek, ceny zwykle spadają. Od 2000 roku obserwowaliśmy to zjawisko w przypadku światłowodów. Global Crossing zbudowało sieć obejmującą około 100 000 mil kabli, zanim w 2002 roku ogłosiło upadłość. Sieć ta jednak nadal była wykorzystywana. Podobnie centra danych i moce energetyczne w branży AI można by przeznaczyć do innych celów.
Wykorzystanie nowych możliwości nie oznacza jednak stawiania wszystkiego na jeden scenariusz. Pokazuje to historia Leopolda Aschenbrennera, byłego badacza OpenAI. W 2024 roku założył fundusz hedgingowy Situational Awareness. Inwestował on w infrastrukturę AI, a jednocześnie zakładał, że firmom programistycznym może być trudno konkurować z AI. Wyglądało to na dwa różne zakłady, ale oba opierały się na założeniu, że boom na AI przyspieszy.
W ciągu dwóch lat wartość funduszu wzrosła do 45 miliardów dolarów. Jednak latem 2026 roku inwestorzy zaczęli wątpić, czy ogromne inwestycje w AI szybko się zwrócą. Zaledwie dwa miesiące wystarczyły, by aktywa Situational Awareness spadły do około 10 miliardów dolarów.
Aschenbrenner nie mylił się co do potencjału AI do zmienienia świata. Problem polegał jednak na tym, że wszystkie inwestycje jego funduszu zależały od jednego i tego samego scenariusza.
Kto przetrwa, gdy pęknie bańka
W takich czasach najważniejsze jest, by przyglądać się temu, co rzeczywiście się dzieje, a nie temu, czego oczekują firmy. Obecnie coraz więcej przedsiębiorstw wdraża AI i wszystko zdaje się iść dobrze, gdy kolejne projekty pilotażowe nabierają rozpędu. Jednak liczby opowiadają inną historię. Średnio sukcesem kończy się zaledwie jeden na pięć projektów związanych z AI. Spośród ponad 2 000 ankietowanych dyrektorów IT tylko 13 procent stwierdziło, że ich firmy odnotowały znaczące korzyści z AI.
Największe ryzyko dotyczy firm, które wciąż nie nauczyły się dwóch rzeczy: jak obliczyć zwrot z inwestycji w AI przed rozpoczęciem projektu oraz kiedy przerwać projekt, który nie przynosi rezultatów.
Jak więc ocenić, czy Twoja firma przetrwa, jeśli boom na AI okaże się bańką? Zacznij od odpowiedzi na kilka pytań:
- Czy klienci będą nadal płacić za Twój produkt, gdy dostawca modelu AI już jutro udostępni te same funkcje?
- Czy Twój produkt rzeczywiście opiera się na własnej wiedzy, danych i doświadczeniu, czy też korzysta z modelu kogoś innego?
- Skąd bierze się rozwój Twojej firmy — z jej własnych przychodów czy z pożyczonych pieniędzy?
- Co napędza rozwój firmy — kilka kluczowych osób i odrobina szczęścia czy solidny system, który działa niezależnie od tego, kto jest w niego zaangażowany?
Z mojego doświadczenia wynika, że kilku utalentowanych członków zespołu lub szczęście dają firmie jedynie tymczasową przewagę. Może ona zniknąć równie szybko, jak się pojawiła. O prawdziwej odporności firmy decyduje system sprawdzonych procesów, unikalne dane i wiedza specjalistyczna gromadzone przez lata.
Gdy nadchodzi kryzys, dodatki zwykle jako pierwsze przestają działać. Przetrwają systemy — to rzeczy, których nikt nie może skopiować z cudzego modelu ani zaczerpnąć z cudzych podstaw.












