AAA rozszerza AI Arbitrator na komercyjne spory rozstrzygane wyłącznie na podstawie dokumentów

American Arbitration Association ogłosiło 9 listopada 2026 r., że AI Arbitrator jest już dostępny w kwalifikujących się sporach handlowych między przedsiębiorstwami z udziałem dwóch stron, rozstrzyganych wyłącznie na podstawie dokumentów, niezależnie od branży. Dotychczas usługa obejmowała wyłącznie sprawy budowlane.

System ocenia zasadność roszczeń, generuje uzasadnione rekomendacje i przygotowuje projekt orzeczenia. Specjalnie przeszkolony arbiter AAA analizuje te materiały, wprowadza ewentualne zmiany i, kierując się własnym osądem, wydaje ostateczne orzeczenie. AAA poinformowało, że na potrzeby rozszerzenia usługi na sprawy handlowe technologię trenowano na sprawach z ponad 20 branż, w tym z sektora ochrony zdrowia, usług finansowych, energetyki i technologii.

Dzięki rozszerzeniu opcja oparta na AI obejmuje znaczną część spraw prowadzonych przez AAA. Na stronie poświęconej usługom handlowym podano, że w 2025 r. wartość roszczeń i roszczeń wzajemnych między przedsiębiorstwami przekroczyła 29 mld USD. Wśród spraw zakończonych orzeczeniem w tym roku, w których roszczenia przekraczały 1 mln USD, mediana czasu do wydania orzeczenia wyniosła 18,7 miesiąca. Osobno podano, że 52% zamkniętych spraw między przedsiębiorstwami zakończyło się ugodą przed wydaniem orzeczenia. Dane te dotyczą szerszego zakresu spraw handlowych, a nie spraw rozpatrywanych przez AI Arbitrator.

Rozszerzanie usługi etapami — od spraw budowlanych

Usługa zadebiutowała 3 listopada 2025 r. w sprawach budowlanych z udziałem dwóch stron, rozstrzyganych wyłącznie na podstawie dokumentów. Tę wersję trenowano na orzeczeniach AAA dotyczących budownictwa, a następnie udoskonalono na podstawie przykładów oznaczonych przez ekspertów.

Diana Didia, wiceprezes wykonawcza AAA oraz dyrektorka ds. technologii i innowacji, wyjaśniła powody takiej kolejności: „Wprowadzając tę technologię najpierw w węższym zakresie spraw budowlanych, mogliśmy nadal testować i oceniać jej skuteczność, udoskonalać jej możliwości oraz wzmacniać procesy nadzoru nad jej stosowaniem”.

Jak działa arbitraż handlowy z wykorzystaniem AI

Zgodnie z procedurą AI Arbitrator strony składają stanowiska, dowody, załączniki i materiały prawne. AI podsumowuje roszczenia, dokumenty i przepisy, a każda ze stron może zatwierdzić lub skorygować podsumowanie złożonych przez siebie materiałów. System tworzy również oś czasu i uporządkowane podsumowania sprawy. Strony mogą je przejrzeć i przekazać uwagi arbitrowi.

Strony nie mają wglądu w analizę kluczowych kwestii przygotowaną przez AI ani w projekt orzeczenia. Arbiter zapoznaje się z tymi materiałami oraz uwagami stron i może zmienić lub przeredagować dowolną część projektu przed jego sfinalizowaniem, podpisaniem i wydaniem. AAA podkreśla, że narzędzie nie podejmuje decyzji autonomicznie: arbiter odpowiada za wykrywanie i korygowanie niedociągnięć oraz ponosi odpowiedzialność za wynik.

Udział w postępowaniu wymaga zgody obu stron. Jeśli jej nie ma, sprawa, która w innym przypadku podlegałaby arbitrażowi AAA, trafia do standardowego trybu obsługi AAA. Usługa obejmuje ponadto wyłącznie spory handlowe i budowlane rozstrzygane na podstawie dokumentów, bez udziału świadków zeznających na żywo i bez złożonych kwestii faktycznych. Rozszerzenie nie obejmuje więc wszystkich spraw handlowych.

Zasady, skuteczność i ochrona danych

Zasady arbitrażu prowadzonego z wykorzystaniem AI, zmienione i obowiązujące od 18 lutego 2026 r., ustalają koszt arbitrażu na 2500 USD za roszczenie oraz osobno za roszczenie wzajemne. Kwota ta obejmuje obsługę administracyjną AAA i wynagrodzenie arbitra. Strony mogą również na początku postępowania uzgodnić, że orzeczenie będzie miało charakter doradczy i niewiążący, a nie wiążący.

Po zakończeniu składania dokumentów i przekazywania uwag przez strony orzeczenie powinno zostać wydane w ciągu pięciu dni roboczych od upływu terminu na przekazanie uwag. AAA może przedłużyć ten termin wyłącznie w nietypowych i wyjątkowych okolicznościach. Jest to termin dotyczący końcowego etapu postępowania, a nie zobowiązanie do rozstrzygnięcia całego sporu w tym czasie.

W sekcji najczęściej zadawanych pytań AAA podaje wstępne wyniki: postępowanie trwa o 20–25% krócej, a oszczędności wynoszą co najmniej 35%. Dane te dotyczą wyłącznie sporów budowlanych z udziałem dwóch stron, rozstrzyganych na podstawie dokumentów. Nie przesądzają zatem o czasie ani kosztach rozpatrywania nowo objętych usługą spraw handlowych.

Przegląd techniczny AAA opisuje szkolenie modelu ukierunkowane na konkretną dziedzinę, oparte na orzeczeniach i danych dotyczących spraw handlowych oraz budowlanych. Model udoskonalano przez oznaczanie danych przez ekspertów i kalibrację, a nie opierano wyłącznie na ogólnych tekstach prawnych. Dokładność ocenia się na podstawie spraw referencyjnych zakończonych orzeczeniami wydanymi przez ludzi, a następnie monitoruje w ramach ewaluacji systemu i weryfikacji przez arbitrów. Celem jest zgodność z rozumowaniem doświadczonych arbitrów i osiągnięcie porównywalnego poziomu z ludzką oceną, a nie uzyskiwanie identycznych wyników.

AAA informuje, że platforma działa w zamkniętym środowisku AI: informacje o sprawach i wyniki generowane przez AI nie są wykorzystywane do trenowania ani rozbudowy podstawowego modelu, a modele bazowe OpenAI nie przetwarzają danych spraw. Zabezpieczenia danych spraw spełniają standardy SOC 2 Type 2. Komitet ds. zarządzania AI nadzoruje zgodność z przepisami, kwestie etyczne i wyniki modelu, a arbitrzy mają obowiązek ujawniać okoliczności, które mogłyby zasadnie wzbudzić wątpliwości co do ich bezstronności lub niezależności.

Rozszerzenie usługi na sprawy handlowe łączy określony koszt wniesienia sprawy i udział człowieka podejmującego decyzję z danymi o skuteczności, które nadal dotyczą wyłącznie budownictwa. W przypadku szerszego wdrożenia kluczowe będzie ustalenie, czy w sprawach handlowych można osiągnąć porównywalne oszczędności, zachowując zgodę stron i ich prawo do weryfikacji, a także odpowiedzialność arbitra za ostateczne orzeczenie.