MFW ostrzega: korekta na rynku AI może wywołać globalne zawirowania finansowe

Międzynarodowy Fundusz Walutowy opublikował 13 października 2026 r. październikowy raport o stabilności finansowej na świecie z 2026 r., ostrzegając, że słabsze lub mniej trwałe inwestycje w sztuczną inteligencję i niższa rentowność w tym sektorze mogą doprowadzić do korekty na powiązanych z AI rynkach akcji i kredytu. To jedno z trzech istotnych zagrożeń, które — jak wskazuje Fundusz — mogłyby doprowadzić do nagłego zaostrzenia warunków finansowych na całym świecie.

Raport zatytułowany Odporność, ryzyko i transformacja wskazuje, że rynki finansowe zachowały odporność dzięki solidnemu wzrostowi gospodarczemu i dobrym wynikom przedsiębiorstw, choć zagrożenia dla stabilności finansowej pozostają wysokie. W pierwszym rozdziale wymieniono korektę na rynku napędzaną przez AI, gwałtowny wzrost rentowności obligacji skarbowych oraz zagrożenia cybernetyczne jako prawdopodobne czynniki, które w najbliższym czasie mogą wywołać zawirowania na rynkach. W rozdziale odnotowano, że od drugiego kwartału 2026 r. 14 z 33 głównych banków centralnych podniosło stopy procentowe — wobec dwóch w pierwszym kwartale — w reakcji na presję inflacyjną wywołaną szokiem energetycznym na Bliskim Wschodzie. Athanasios Vamvakidis i Jason Wu napisali w towarzyszącym publikacji wpisie na blogu MFW, że „nie ma miejsca na samozadowolenie”.

Dźwignia finansowa i finansowanie o obiegu zamkniętym w ekosystemie AI

Raport stwierdza, że słabnące inwestycje w AI i niższa rentowność mogą podważyć optymistyczne oczekiwania. Wskazuje przy tym na coraz więcej dowodów, że możliwości AI można zapewnić przy mniejszych nakładach inwestycyjnych lub że korzyści gospodarcze mogą być mniejsze, niż oczekiwano. Przywołuje scenariusz z raportu World Economic Outlook, w którym ograniczenie inwestycji w AI obniża do 2028 r. globalny PKB, inwestycje i konsumpcję odpowiednio o maksymalnie 0,4%, 1,3% i 0,6%.

Według raportu firmy związane z AI i ich inwestorzy korzystają z trzech rosnących źródeł dźwigni finansowej. Od 2024 r. udział operatorów hiperskalowych w globalnej emisji obligacji o ratingu inwestycyjnym wzrósł z poziomu poniżej 1% do 10%, a przepływy pieniężne netto maleją, ponieważ najwięksi operatorzy centrów danych utrzymują wysokie nakłady na AI. Łączna wartość brutto pozycji funduszy hedgingowych na rynku akcji i pożyczek zabezpieczonych depozytem zabezpieczającym wzrosła z 10% do około 15% PKB gospodarek rozwiniętych. Udział pojedynczych akcji w lewarowanych funduszach ETF wzrósł z 16% do 28%, ponieważ inwestorzy indywidualni szukają lewarowanej ekspozycji na akcje spółek związanych z AI.

Powiązania te wzmacniają mechanizmy finansowania o obiegu zamkniętym. Czternaście transakcji ujawnionych publicznie od 2023 r. obejmuje około 300 mld USD inwestycji kapitałowych realizowanych przez operatorów hiperskalowych w słabsze finansowo firmy z sektora AI, uzupełnionych o 650 mld USD zadłużenia. W zamian firmy te zobowiązały się do przyszłych zakupów usług lub chipów o wartości 1,4 bln USD. Około 320 mld USD zadłużenia przypada na spółki, w które zainwestowano; obejmuje ono również dług zabezpieczony gwarancjami inwestorów, finansowanie warunkowe i inne zobowiązania pozabilansowe. W pierwszym rozdziale raportu, „Pod powierzchnią odporności: narastające ryzyka, nierozwiązane słabości”, ostrzeżono, że problemy kluczowych spółek, w które zainwestowano, mogą wiązać się ze znacznym „ryzykiem niekorzystnego kierunku”: inwestycje kapitałowe i dłużne tracą na wartości w tym samym czasie, gdy pogarsza się sytuacja związanych z nimi strumieni przychodów.

Jak wskazuje raport, skutki korekty mogą mieć zasięg globalny. Rozwinięte azjatyckie rynki akcji wykazują największą wrażliwość na globalne stopy zwrotu z akcji spółek związanych z AI, natomiast w strefie euro i Wielkiej Brytanii wrażliwość ta jest niewielka. Napięcia mogą jednak przenosić się na te rynki za sprawą gwałtownego wzrostu zasobów amerykańskich akcji w latach 2022–2026.

Rentowność obligacji skarbowych i zagrożenia cybernetyczne

Rentowność obligacji skarbowych na całym świecie wzrosła w związku z wyższymi cenami energii i rosnącymi premiami terminowymi, które osiągnęły górny zakres swoich historycznych wartości. Według raportu ryzyko na rynkach obligacji wzrosło od czasu wydania raportu z kwietnia 2026 r. Ponieważ obligacje skarbowe stanowią podstawę systemu finansowego, gwałtowny wzrost ich rentowności obniżyłby wyceny innych aktywów, w tym aktywów związanych z AI, podnosząc stopy dyskontowe, a także zmniejszyłby wartość obligacji wykorzystywanych jako zabezpieczenie.

W kwestii zagrożeń cybernetycznych raport podaje, że w ponad 70% przypadków odnotowanych dotąd w 2026 r. dostawcy oprogramowania mieli niemal zerowy czas na załatanie luk w zabezpieczeniach przed rozpoczęciem ich wykorzystywania — to wzrost o 20 punktów procentowych w porównaniu z rokiem poprzednim. We wpisie na blogu zauważono, że w 2021 r. dostawcy mieli zazwyczaj blisko 300 dni na usunięcie luk. Raport przypisuje wzrost zagrożenia szybkiej cyfryzacji, uzależnieniu od niewielkiej liczby kluczowych dostawców technologii oraz coraz bardziej wyrafinowanym podmiotom, które mają dostęp do najnowocześniejszych modeli AI. Modele te wykazały wysokie możliwości w symulacjach ataków na sieci.

Test warunków skrajnych dla banków i zalecenia dotyczące polityki

W teście warunków skrajnych dla globalnego sektora bankowego z 2026 r. MFW modeluje niekorzystny scenariusz, w którym niższym od oczekiwań wzrostom produktywności dzięki AI towarzyszą krótkoterminowy i długoterminowy wzrost rentowności obligacji odpowiednio o 150 i 300 punktów bazowych. W pierwszych dwóch latach obniża to tempo wzrostu realnego globalnego PKB o około 3 punkty procentowe poniżej poziomu bazowego i podnosi bezrobocie o 3,5 punktu procentowego. W tym scenariuszu łączny współczynnik kapitału podstawowego Tier 1 (CET1) globalnego systemu bankowego spada o około 150 punktów bazowych, do około 11,5%, pozostając znacznie powyżej minimów regulacyjnych. Mimo to banki odpowiadające za 22% aktywów bankowych na świecie zaklasyfikowano jako słabe, ponieważ po teście ich współczynniki spadają poniżej 7%. W ćwiczeniu z 2025 r. odsetek ten wynosił 18%.

Zagrożenia poza sektorem bankowym mogą potęgować napięcia. W Stanach Zjednoczonych wartość kredytów bankowych udzielonych niebankowym pośrednikom finansowym wzrosła w 2026 roku o 18 proc., a ekspozycja na fundusze private equity i firmy udzielające kredytów prywatnych — o 30 proc. W ciągu ostatniej dekady fundusze emerytalne i ubezpieczyciele niemal podwoili udział niepłynnych inwestycji w swoich portfelach i posiadają ponad jedną czwartą notowanych na giełdzie obligacji przedsiębiorstw w Stanach Zjednoczonych i strefie euro. Bezpośrednie udzielanie pożyczek odpowiada obecnie za niemal 2 bln dolarów na całym świecie, a cztery z 10 przeanalizowanych dużych spółek rozwoju przedsiębiorstw mają zobowiązania dotyczące płynności przekraczające dostępne im bufory.

Raport wzywa decydentów do ograniczenia nadmiernej dźwigni finansowej wykorzystywanej do finansowania ekosystemu AI. Zaleca między innymi ograniczenia finansowania zakupów akcji z wykorzystaniem depozytu zabezpieczającego, limity dla lewarowanych funduszy ETF oraz ograniczenie krótkoterminowych opcji, a także sektorowe wymogi kapitałowe, limity koncentracji i bufory kapitałowe tam, gdzie zagrożenia są istotne. W odniesieniu do rynków obligacji raport postuluje wiarygodną konsolidację fiskalną, szersze stosowanie centralnego rozliczania obligacji i umów repo oraz zapewnienie gotowości operacyjnej banków centralnych do uruchomienia instrumentów płynnościowych.

W obszarze cyberbezpieczeństwa raport zaleca wdrożenie ram odporności operacyjnej obejmujących cały system i dostosowanych do poziomu dojrzałości cybernetycznej każdej gospodarki. Ostrzega, że AI skraca cykl ataku i obrony do tempa maszynowego. Wpis na blogu przedstawia trzy priorytety: wprowadzenie długu publicznego na ścieżkę zrównoważonego rozwoju, ograniczenie dźwigni finansowej i niedopasowania płynności w sektorach AI, kredytu prywatnego i innych niebankowych sektorach finansowych oraz wzmocnienie cyberobrony. Gospodarkom wschodzącym i rozwijającym się zaleca się odbudowę buforów, póki warunki finansowe pozostają akomodacyjne.