Dziecięce zaufanie do robotów: preferencje zależne od wieku

Ostatnie badanie opublikowane w Czasopiśmie Poznania i Rozwoju badało, jak wiek przedszkolaków wpływa na ich zaufanie do robotów jako źródeł informacji. Badanie przeprowadziła ekipa z Uniwersytetu Concordia i odkryła, że podczas gdy trzylatkowie nie wykazywali preferencji, pięciolatkowie byli bardziej skłonni ufać robotom jako kompetentnym nauczycielom.

Ustawienie eksperymentu i wyniki

Badanie podzieliło przedszkolaków na dwie grupy, składające się z trzylatków i pięciolatków. Uczestnicy brali udział w spotkaniach za pośrednictwem platformy Zoom, na których wyświetlano film z młodą kobietą i humanoidalnym robotem Nao, siedzącymi obok siebie z różnymi znanych obiektami pomiędzy nimi. Robot poprawnie oznaczał obiekty, podczas gdy człowiek celowo podawał błędne oznaczenia.

Później dzieciom przedstawiono nieznane obiekty, a zarówno robot, jak i człowiek używali nonsensownych terminów do ich oznaczenia. Gdy poproszono je, jaki jest nazwany obiekt, trzylatkowie nie wykazywali preferencji dla oznaczenia robota lub człowieka. Natomiast pięciolatkowie byli bardziej skłonni zatwierdzić termin podany przez robota.

Autorka pracy Anny-Elisabeth Baumann, kandydatka na stopień doktora, stwierdziła: “Widzimy, że w wieku pięciu lat dzieci wybierają uczenie się od kompetentnego nauczyciela zamiast kogoś, kto jest bardziej im znany – nawet jeśli kompetentny nauczyciel jest robotem”.

Zespół badawczy obejmował również stypendystkę Horizon Elizabeth Goldman, asystentkę badawczą Alexandrę Meltzer oraz profesor Diane Poulin-Dubois z Wydziału Psychologii Uniwersytetu Concordia.

Robot w kształcie ciężarówki i zadanie biologii naiwnej

Eksperyment został powtórzony z nowymi grupami trzylatków i pięciolatków, tym razem używając małego robota w kształcie ciężarówki o nazwie Cozmo. Wyniki były podobne do tych uzyskanych z humanoidalnym robotem Nao, co wskazuje, że wygląd robota nie wpływa na strategie selektywnego zaufania dzieci.

Badacze również przeprowadzili zadanie biologii naiwnej, prosząc dzieci o identyfikację, czy biologiczne organy, czy mechaniczne części składają się na wewnętrzne części nieznanych zwierząt i robotów. Podczas gdy trzylatkowie wydawali się niepewni, pięciolatkowie bardziej dokładnie identyfikowali, że tylko mechaniczne części należą do wnętrza robotów.

Baumann wyjaśnia: “Te dane pokazują nam, że dzieci wybierają uczenie się od robota, nawet jeśli wiedzą, że nie jest on podobny do nich. Wiedzą, że robot jest mechaniczny”.

Wnioski dla edukacji i uczenia się

Badacze zauważają, że chociaż istnieje wiele literatury na temat korzyści z używania robotów jako pomocy dydaktycznych dla dzieci, większość badań koncentruje się na jednym robocie lub dwóch robotach w konkurencji. Ich badanie, z drugiej strony, porównywało zarówno ludzkie, jak i robotyczne źródła, aby określić, czy dzieci priorytetowo traktują afiliację społeczną i podobieństwo nad kompetencją przy wyborze, komu ufać i od kogo uczyć się.

Poulin-Dubois podkreśla, że ich badanie opiera się na wcześniejszym artykule, który pokazał, że w wieku pięciu lat dzieci traktują roboty w podobny sposób jak dorosłych. Mówi: “Starsze przedszkolaki wiedzą, że roboty mają mechaniczne wnętrza, ale nadal antropomorfizują je. Jak dorośli, te dzieci przypisują robotom pewne cechy ludzkie, takie jak zdolność mówienia, myślenia i odczuwania”.

Elizabeth Goldman podkreśla, że roboty powinny być traktowane jako narzędzia do badania, jak dzieci uczą się od ludzi i nie-ludzkich agentów. Kończy: “Wraz ze wzrostem wykorzystania technologii i częstszym kontaktem dzieci z urządzeniami technologicznymi, ważne jest, abyśmy zrozumieli, jak technologia może być pomocnym narzędziem w ułatwianiu ich uczenia się”.