Ross Guberman, Nhà sáng lập kiêm Giám đốc điều hành BriefCatch – Loạt bài phỏng vấn

Ross Guberman, nhà sáng lập kiêm giám đốc điều hành BriefCatch, là chuyên gia hàng đầu về kỹ năng viết pháp lý, với hơn hai thập kỷ kinh nghiệm đào tạo luật sư, thẩm phán, cơ quan chính phủ, doanh nghiệp và các tổ chức nghề nghiệp. Từng hành nghề luật, ông đã tổ chức hàng nghìn hội thảo về kỹ năng viết pháp lý trên ba châu lục và dành gần một thập kỷ đào tạo các thẩm phán liên bang mới về cách viết ý kiến tư pháp. Guberman có bằng cấp của Yale University, Sorbonne và Trường Luật thuộc Đại học Chicago; ông là tác giả của Point Made: How to Write Like the Nation’s Top Advocates và Lập luận được ghi nhận: Cách viết như những thẩm phán xuất sắc nhất thế giới, đồng thời là đồng tác giả của Deal Struck. Những đóng góp của ông cho lĩnh vực viết pháp lý và đổi mới đã giúp ông nhận được nhiều sự ghi nhận, trong đó có Giải Bút Vàng của Viện Kỹ năng Viết Pháp lý và tên ông được đưa vào danh sách Fastcase 50.

BriefCatch là nền tảng hỗ trợ viết và biên tập văn bản pháp lý, được thiết kế nhằm giúp luật sư tạo ra những tài liệu rõ ràng, chính xác và thuyết phục hơn. Được xây dựng dựa trên hàng chục năm nghiên cứu của Guberman về kỹ năng viết pháp lý hiệu quả, nền tảng này hoạt động trong Microsoft Word và sử dụng AI cùng công nghệ xử lý ngôn ngữ tự nhiên để đưa ra đề xuất biên tập theo thời gian thực, phân tích kỹ năng viết và hướng dẫn dành riêng cho giới chuyên môn pháp lý. Các hãng luật, thẩm phán, tòa án và cơ quan chính phủ sử dụng BriefCatch để cải thiện các tài liệu như bản tóm tắt lập luận, đơn kiến nghị, ý kiến tư pháp, bản ghi nhớ và hợp đồng; nền tảng này cũng đóng vai trò như một công cụ hỗ trợ luật sư phát triển kỹ năng viết liên tục.

Bạn thành lập BriefCatch vào năm 2018, sau nhiều năm giảng dạy kỹ năng viết pháp lý cho luật sư, thẩm phán và các hãng luật. Bạn thường xuyên nhận thấy những vấn đề nào trong văn bản pháp lý khiến bạn tin rằng phần mềm có thể giúp giải quyết, và tầm nhìn ban đầu ấy đã thay đổi ra sao khi AI gia nhập giới hành nghề pháp lý? 

Tôi liên tục bắt gặp những vấn đề giống nhau: câu văn chất chồng nhiều cụm từ dẫn nhập, động từ và cấu trúc câu lặp đi lặp lại, cùng những trích dẫn dài được xem như thể tự chúng đã nói lên tất cả. Những thói quen này cũng phổ biến trong sản phẩm công việc của các luật sư giàu kinh nghiệm. Khi chịu áp lực từ khách hàng và thời hạn chót, ngay cả những người viết giỏi nhất cũng mong nhận được góp ý cụ thể, chứ không cần thêm những lời răn dạy kiểu “hãy viết rõ ràng và súc tích”.

Trong những buổi hội thảo đơn lẻ vốn là nguồn công việc chính của mình, tôi chia sẻ các mẹo, thủ thuật và kỹ thuật đúc kết từ tác phẩm của những cây bút pháp lý xuất sắc nhất. Các luật sư và thẩm phán tham dự có vẻ hào hứng, thậm chí được truyền cảm hứng, nhưng rồi cuộc sống thường nhật lại cuốn họ đi. Tôi nghĩ rằng với phần mềm phù hợp, mình có thể hỗ trợ tương tự bất cứ lúc nào, ngày hay đêm. Chẳng bao lâu sau, tôi bỗng trở thành nhà sáng lập bất đắc dĩ của một công ty khởi nghiệp, biến hàng nghìn khuôn mẫu trong văn bản pháp lý thành các chỉnh sửa và ví dụ có thể giải thích (và lập trình được).

AI tạo sinh đã tạo ra một bước ngoặt lớn trong sự nghiệp của tôi. Công nghệ này có thể tạo ra những bản nháp đầu tiên trau chuốt đến mức đầy mê hoặc. Đáng lo ngại hơn, nó có thể khiến một lập luận yếu ớt nghe có vẻ chặt chẽ tuyệt đối trước khi có ai kiểm chứng tính vững chắc của lập luận ấy, qua đó đánh lừa cả những độc giả tinh tường nhất. Nhưng nếu được tích hợp vào đúng công cụ và quy trình làm việc, AI tạo sinh có thể là trợ thủ đắc lực giúp nâng cao chất lượng văn bản pháp lý, xác minh tính chính xác và toàn vẹn, cũng như tìm ra lỗ hổng trong các lập luận và phân tích, bất kể chúng do con người hay máy móc viết.

BriefCatch hiện được giới thiệu lại như một bộ công cụ viết pháp lý thống nhất, thay vì chủ yếu là công cụ biên tập. Điều gì đã thúc đẩy sự thay đổi này, và mức độ phổ biến nhanh chóng của AI tạo sinh trong quy trình làm việc pháp lý đã tác động đến sự thay đổi đó ra sao?

AI tạo sinh đã đẩy nhanh mọi thứ, nhưng những công cụ này vốn dĩ nên được kết hợp với nhau, bất kể ai hay thứ gì viết bản nháp đầu tiên.

Luật sư cần đặt ra ba câu hỏi liên quan với nhau: Tôi đã trình bày các luận điểm một cách thuyết phục chưa? Các căn cứ pháp lý có ủng hộ lập luận không? Tôi có thể rút ra điều gì từ bản nháp này để áp dụng cho bản tiếp theo? BriefCatch, CiteCheck, RealityCheck và Learning Hub được thiết kế để trả lời những câu hỏi đó. Một câu văn có thể chứa đựng một lập luận vững chắc nhưng lại khiến người đọc phải vất vả mới hiểu được. Hoặc câu văn có thể trôi chảy, cuốn hút nhưng thiếu căn cứ hỗ trợ.

Khả năng tiếp cận cũng rất quan trọng. Dù phần lớn sự nghiệp của tôi gắn liền với việc phục vụ những hãng luật lớn nhất thế giới, tôi mong các luật sư hành nghề độc lập cũng được hưởng lợi từ những hướng dẫn viết và công cụ kiểm chứng như tại các hãng luật thuộc nhóm Am Law 200. Mục tiêu là đưa việc rà soát kỹ lưỡng và học hỏi trở thành một phần trong công việc hằng ngày của luật sư, thay vì chỉ có được những điều đó mỗi năm một lần tại hội thảo đào tạo.

AI tạo sinh có thể đẩy nhanh đáng kể quá trình tạo bản nháp đầu tiên của một văn bản pháp lý, nhưng BriefCatch ngày càng tập trung vào những gì diễn ra sau khi bản nháp được tạo ra. Bạn có tin rằng trong lĩnh vực AI pháp lý, việc kiểm chứng và kiểm soát chất lượng cuối cùng sẽ trở nên quan trọng hơn chính quá trình tạo nội dung không? 

Đúng vậy. Tôi cho rằng phần lớn giá trị của AI pháp lý sẽ đến từ việc hoàn thiện, kiểm chứng và đào sâu các bản nháp hiện có. Viết nhanh hơn là điều hấp dẫn, nhưng không giúp bạn nhận định được lập luận nào sẽ thuyết phục người đọc, căn cứ pháp lý nào ủng hộ chúng, hay câu văn nào có bước nhảy logic.

Phần khó nhất vẫn còn đó: làm sao nhận ra một đoạn văn trau chuốt, dày đặc trích dẫn thực chất chỉ là một cấu trúc mong manh?

RealityCheck không chỉ xác định một vụ án hay trích dẫn có tồn tại hay không, mà còn đánh giá liệu căn cứ pháp lý đó có thực sự hỗ trợ cho luận điểm mà nó được dùng để viện dẫn hay không. Vì sao sự khác biệt này lại quan trọng đến vậy, và những loại sai sót nào là khó phát hiện nhất đối với các hệ thống AI cũng như luật sư? 

Có thể một vụ án vẫn còn là án lệ có hiệu lực, trích dẫn hoàn toàn không có vấn đề gì và câu trích dẫn khớp từng chữ với phán quyết, nhưng vụ án đó vẫn không ủng hộ luận điểm mà bản trình bày pháp lý đưa ra.

Thẩm phán không viết thành những câu súc tích kiểu khẩu hiệu. Tòa án thường trình bày dài dòng lập luận của một bên, bằng chính lời lẽ của bên đó, rồi dành ba trang để bác bỏ từng ý. Câu trích tưởng như hoàn hảo cho bản trình bày của bạn hóa ra lại nằm trong một ý kiến đồng thuận riêng. Các phép so sánh còn tệ hơn. Thoạt nhìn, chúng có vẻ ổn; chỉ khi quay lại đọc các tình tiết, bạn mới nhận ra vấn đề.

Vì vậy, RealityCheck đối chiếu đoạn được trích dẫn với những gì bản trình bày pháp lý nói về đoạn đó. Đôi khi, việc này chỉ đơn giản là so sánh từng chữ. Những lúc khác, cần đọc cả những đoạn xung quanh để xác định liệu tòa án có thực sự dựa vào đoạn đó hay chỉ nhắc lướt qua trên đường bàn đến một vấn đề khác.

Công cụ xác minh cũng phải hiểu rõ giới hạn của mình. Đôi khi, cách diễn giải còn gây tranh luận chứ không hẳn là sai; đôi khi, công cụ đơn giản là không lấy được dữ liệu đáng tin cậy. “Tôi không thể xác minh điều này” và “điều này sai” là hai thông báo rất khác nhau, và luật sư cần biết mình đang nhận được thông báo nào, cùng với đoạn nguồn ngay đó để đối chiếu.

Phần lớn lo ngại về AI trong lĩnh vực pháp lý tập trung vào những vụ án hoàn toàn bịa đặt, nhưng các lỗi tinh vi hơn như trích dẫn bị sửa đổi, nội dung phán quyết bị trình bày sai hoặc viện dẫn vụ án có thật để ủng hộ những luận điểm không được vụ án đó hỗ trợ có thể khó phát hiện hơn. Những sai sót do AI tạo ra nào khiến ông lo ngại nhất? 

Tôi lo nhất những lỗi khiến một nguồn trích dẫn có vẻ hữu ích hơn thực tế. Vụ án giả mạo thường sẽ bị phát hiện, sớm hay muộn. Một sự bóp méo nhỏ có thể dễ dàng lọt qua.

Chẳng hạn, một ý kiến phúc thẩm kết luận rằng tòa sơ thẩm “có thể” làm điều gì đó trong những điều kiện nhất định. Bản thảo đổi “có thể” thành “sẽ”. Hoặc trích dẫn đúng nhưng âm thầm bỏ đi điều kiện đó.

Tôi cũng thấy vấn đề tương tự với những câu trích dẫn chính xác nhưng bị yêu cầu gánh quá nhiều. Bản trình bày nói rằng “các tòa án kết luận”, nhưng đoạn được dẫn hóa ra chỉ là lời nhận xét bên lề của một thẩm phán. Đó thậm chí còn không phải là phán quyết.

Vì vậy, đối chiếu câu chữ chỉ là bước khởi đầu. Chúng tôi xây dựng RealityCheck để xác định liệu bản trình bày có làm sai lệch ý nghĩa của nguồn trích dẫn hoặc phóng đại phạm vi áp dụng của nguồn đó hay không. Công bằng mà nói, luật sư đã mắc những sai lầm này từ lâu trước khi AI xuất hiện.

Nên vạch ranh giới giữa tự động hóa bằng AI và phán đoán của con người trong văn bản pháp lý ở đâu? Theo ông, có khâu nào trong quá trình nghiên cứu, soạn thảo, biên tập và xác minh bản trình bày pháp lý luôn phải do luật sư chịu trách nhiệm không? 

Tôi sẽ vạch ranh giới đại khái ở chỗ việc tạo ra văn bản kết thúc và chiến lược bắt đầu.

Tôi sẵn lòng để AI hỗ trợ nghiên cứu, soạn thảo, biên tập và kiểm tra; AI cũng rất giỏi tìm ra những điểm yếu trong lập luận. Hãy cùng AI động não. Nhưng lý thuyết vụ án là của bạn. Những điều bạn chấp nhận nhượng bộ, những gì bạn lược bỏ và cách bạn xử lý những tình tiết bất lợi trước một thẩm phán hoài nghi cũng vậy. Những quyết định đó phụ thuộc vào hồ sơ vụ án, mong muốn của khách hàng và những rủi ro mà mô hình không thể nhận biết đầy đủ.

Kỹ năng mà tôi sẽ đầu tư rèn luyện ngay lúc này là kỹ năng rà soát. Luật sư cần thực hành truy nguyên một luận điểm về nguồn gốc, nhận ra bước suy luận bị bỏ qua trong lập luận và để ý khi một chỉnh sửa được đề xuất làm thay đổi ý nghĩa của câu văn.

BriefCatch cũng có thể được dùng để phân tích bản trình bày của luật sư đối phương, tìm các trích dẫn đáng ngờ hoặc những khẳng định pháp lý không có căn cứ hỗ trợ. Ông hình dung việc xác minh bằng AI sẽ làm thay đổi cách luật sư rà soát và phản biện lập luận của nhau như thế nào? 

Tôi cho rằng những công cụ xác minh như của chúng tôi sẽ thúc đẩy luật sư đối phương nâng cao chất lượng công việc. Người dùng của chúng tôi có một niềm vui hơi trớ trêu khi phát hiện đối phương viện dẫn một nguồn thẩm quyền vốn không đủ sức hỗ trợ luận điểm.

Những công cụ tương tự cũng có thể giúp bạn củng cố lập luận. Thay vì tuyên bố một lập luận là “không có căn cứ” hay một vụ án là “không phù hợp”, bạn có thể nêu rõ luận điểm, giải thích tòa án được viện dẫn thực sự đã quyết định điều gì và chỉ ra vì sao sự khác biệt đó quan trọng.

Nhưng đừng biến những tiểu tiết thành vũ khí. Một lỗi nhỏ trong trích dẫn đến đúng trang, tự nó, không đủ để công kích uy tín. Một cách diễn giải còn gây tranh luận không chứng minh được sự thiếu trung thực. Hãy xem một cảnh báo là lý do để tìm hiểu kỹ hơn trước khi đưa bất cứ điều gì vào bản hồi đáp.

Cùng một tiêu chuẩn cũng phải được áp dụng cho bản trình bày của chính bạn. Nếu mọi việc suôn sẻ, chúng ta sẽ thấy những lập luận công bằng và sắc bén hơn, thay vì những bản trình bày đối đầu chứa đầy lời lẽ cường điệu do công nghệ tạo ra.

Nền tảng mở rộng này kết hợp phần mềm với Learning Hub và chương trình giảng dạy về kỹ năng viết pháp lý của ông. Vì sao việc tích hợp nội dung đào tạo vào sản phẩm lại quan trọng, thay vì chỉ cung cấp cho người dùng những công cụ biên tập ứng dụng AI ngày càng mạnh hơn? 

Vì cải thiện tài liệu và nâng cao năng lực của luật sư là hai mục tiêu khác nhau, và chúng tôi quan tâm đến cả hai. Chọn “Chấp nhận tất cả” có thể rất hấp dẫn, nhưng điều đó không giúp bạn viết tốt hơn.

Hãy lấy một tiêu đề ghi “Quan hệ nhân quả”. Thay nó bằng một tiêu đề giải thích vì sao thiếu mối quan hệ nhân quả không chỉ đơn thuần là đổi câu chữ. Việc đó buộc bạn phải xác định chính xác chỗ giáo lý pháp lý gắn với các tình tiết trong vụ việc của mình.

Đó là lý do chúng tôi kết hợp phần mềm với các lời giải thích, ví dụ từ những cây bút pháp lý hàng đầu và Learning Hub. Một đề xuất sẽ chỉnh sửa bản thảo trước khi nộp; toàn bộ bộ công cụ giúp bạn thấm nhuần những nguyên tắc nền tảng.

BriefCatch nhấn mạnh việc xây dựng các đề xuất dựa trên những ý kiến tư pháp và hồ sơ pháp lý thực tế. Khi các mô hình ngôn ngữ lớn ngày càng mạnh mẽ, dữ liệu chuyên biệt theo lĩnh vực và bối cảnh pháp lý sẽ quan trọng đến mức nào trong việc tạo nên khác biệt giữa các công cụ AI chuyên biệt cho ngành luật và các trợ lý AI đa năng? 

Mỗi khi các mô hình đa năng được cải thiện, tiêu chuẩn dành cho các sản phẩm chuyên biệt lại được nâng cao. Tôi hoan nghênh điều đó. Một doanh nghiệp được xây dựng dựa trên hy vọng rằng các mô hình ấy sẽ không bao giờ học được một số điều nhất định thì khó có thể trụ vững.

Dữ liệu chuyên biệt về pháp lý rất quan trọng, nhưng như thế vẫn chưa đủ. Trên hết, bạn cần thực sự hiểu cách các luật sư và thẩm phán suy nghĩ, làm việc, thậm chí cảm nhận.

Trong văn bản pháp lý, trau chuốt câu chữ cho mượt mà là phần dễ nhất. Một chỉnh sửa có giữ nguyên ý nghĩa không? Một tiêu đề được đề xuất có giúp lập luận tiến triển không? Công cụ xác minh có phát hiện sai lệch đáng kể hay lại biến một cách diễn giải có cơ sở thành cảnh báo sai? Sản phẩm chuyên biệt phải đưa ra những đánh giá đó một cách chính xác.

Chúng tôi dựa vào các bản luận cứ và ý kiến tư pháp thực tế vì văn bản pháp lý có những yêu cầu riêng. Nhưng chỉ gọi một sản phẩm là chuyên biệt thì chẳng chứng minh được điều gì. Điều tạo nên giá trị lâu dài là khả năng phán đoán vững vàng, việc kiểm thử nghiêm ngặt và quy trình làm việc cho phép luật sư kiểm tra kết quả rồi đưa chúng vào sử dụng.

Nhìn về vài năm tới, quy trình soạn thảo văn bản pháp lý lý tưởng có AI hỗ trợ sẽ như thế nào? Theo ông, AI chủ yếu sẽ trở thành một cộng sự soạn thảo tốt hơn, một lớp rà soát và xác minh luôn hoạt động, hay một công cụ tự chủ hơn đáng kể?

Với tôi, trọng tâm là một công cụ rà soát luôn hoạt động, phối hợp với cộng sự soạn thảo và để luật sư đưa ra những quyết định hệ trọng.

Trong quy trình tương lai mà tôi hình dung, luật sư hoặc AI chỉnh sửa bản thảo, còn hệ thống theo dõi nội dung thực chất của những thay đổi đó. Nếu “một số tòa án” được đổi thành “tất cả các tòa án”, thì cần kiểm tra lại căn cứ hỗ trợ. Nếu một chỉnh sửa lược bỏ ngoại lệ quan trọng, công cụ sẽ cảnh báo luật sư. Công cụ nên lên tiếng khi một thay đổi có ý nghĩa, còn những lúc khác thì giữ im lặng.

Trước khi nộp, luật sư sẽ thấy những gì đã được kiểm tra, những vấn đề nào vẫn chưa được giải quyết và những điểm nào hệ thống chưa thể đưa ra kết luận đáng tin cậy. Một dấu xác nhận chung chung rằng tài liệu đã được “xác minh” chẳng cho bạn biết bao nhiêu.

Có thể tự động hóa phần lớn công việc. Nhưng không thể tự động hóa phán đoán cuối cùng. Điều tôi mong muốn không phải là một luật sư đứng cách xa để giám sát máy móc, mà là một luật sư có thêm thời gian quyết định bản luận cứ nên nói gì và thêm năng lượng để diễn đạt điều đó thật chuẩn xác.

Cảm ơn ông đã dành cho chúng tôi buổi phỏng vấn tuyệt vời. Độc giả muốn tìm hiểu thêm có thể truy cập BriefCatch.