Cơ hội AI của Mỹ Latinh phụ thuộc vào những gì xảy ra sau khi dòng vốn đổ vào

Khi Brazil tăng cường đầu tư vào cơ sở hạ tầng trí tuệ nhân tạo, Marcelo Borgheti, Giám đốc điều hành tại Vistra Brazil, xem xét lý do vì sao để chuyển đổi các trung tâm dữ liệu thành một nền kinh tế AI rộng lớn hơn, chính phủ cần chú trọng đến môi trường vận hành không kém gì công suất điện tính bằng megawatt.

Khi cuộc đua toàn cầu giành vị thế dẫn đầu về công nghệ ngày càng tăng tốc, Brazil đang đẩy mạnh đầu tư vào cơ sở hạ tầng cần thiết để cạnh tranh trong lĩnh vực AI. Gần đây, chính phủ nước này công bố khoản đầu tư khoảng 2,3 tỷ real (444,2 triệu USD) vào cơ sở hạ tầng liên quan đến AI, trong đó có 1,3 tỷ real dành cho cơ sở hạ tầng siêu máy tính tại Rio de Janeiro và một gói mua sắm công riêng trị giá khoảng 1 tỷ real để trang bị siêu máy tính AI hiệu năng cao tại Rio Grande do Norte. Cả hai dự án đều nằm trong khuôn khổ rộng lớn hơn của Kế hoạch Trí tuệ nhân tạo Brazil, trong đó xác định cơ sở hạ tầng điện toán tiên tiến là trọng tâm trong các tham vọng về AI của đất nước.

Việc lựa chọn Rio Grande do Norte một phần phản ánh tiềm năng năng lượng của bang này, một lợi thế nền tảng mà nhiều thị trường trên khắp Mỹ Latinh cũng có. Triển vọng Nam Mỹ năm 2025 của IRENA mô tả khu vực này là một trong những nơi dẫn đầu thế giới về năng lượng sạch, nhờ nguồn thủy điện, gió và mặt trời dồi dào. Kết hợp với nhu cầu kỹ thuật số ngày càng tăng, lợi thế đó giúp Mỹ Latinh có vị thế vững chắc trong cuộc đua toàn cầu về cơ sở hạ tầng AI.

Tiềm năng đó chỉ có ý nghĩa nếu các dự án thực sự có thể được triển khai. Các trung tâm dữ liệu cần nguồn điện ổn định, kết nối lưới điện, nước, quỹ đất phù hợp và các giấy phép cần thiết; vấn đề ở bất kỳ khâu nào trong số này cũng có thể nhanh chóng khiến quá trình phát triển bị đình trệ.

Ngay cả khi cơ sở hạ tầng được hoàn thành thành công, cơ hội kinh tế vẫn rộng lớn hơn nhiều so với bản thân cơ sở đó. Một trung tâm dữ liệu hoặc siêu máy tính mới có thể bổ sung năng lực điện toán, nhưng tác động rộng hơn của nó phụ thuộc vào những gì phát triển xung quanh. Các công ty công nghệ cần có khả năng thành lập và mở rộng hoạt động, các nhà cung cấp chuyên biệt cần tiếp cận được thị trường, còn người lao động có tay nghề cần có lý do để ở lại. Chính những điều đó biến đầu tư vào cơ sở hạ tầng thành một nền kinh tế AI rộng lớn hơn.

Thực tế vận hành của cơ sở hạ tầng AI

Nguồn điện xanh, ổn định và kết nối kỹ thuật số là nền tảng thiết yếu cho các dự án trung tâm dữ liệu. Tuy nhiên, các công ty quốc tế đánh giá những tài sản vật chất này trong bối cảnh một môi trường vận hành rộng lớn hơn nhiều. Các nhà đầu tư nước ngoài khi xem xét thị trường Mỹ Latinh phân tích tốc độ triển khai vốn, xin giấy phép và đưa các đơn vị hoạt động vào vận hành. Chi phí hành chính và những quy định thiếu rõ ràng thường biến lợi thế về thời gian đưa dự án ra thị trường thành sự chậm trễ kéo dài, mang tính hệ thống.

Các công ty xây dựng và hỗ trợ cơ sở hạ tầng AI phải đối mặt với những thách thức vượt xa việc đơn thuần thâm nhập một thị trường mới. Điện toán mật độ cao phụ thuộc vào các chuỗi cung ứng chuyên biệt, bao gồm nhà cung cấp phần cứng nhập khẩu GPU tiên tiến theo các quy định hải quan phức tạp, công ty kỹ thuật phụ trách hạ tầng làm mát chuyên dụng, nhà cung cấp dịch vụ đám mây triển khai kiến trúc đa vùng và công ty công nghệ tuyển dụng nhân tài về học máy xuyên biên giới.

Các nhà cung cấp thiết bị thường cần có pháp nhân và tài khoản ngân hàng tại địa phương trước khi có thể ký hợp đồng, trong khi các nhóm kỹ thuật có thể cần hỗ trợ về nhập cư, tiền lương và việc làm. Các nhà cung cấp dịch vụ cũng cần quy trình kế toán, đăng ký thuế và báo cáo có thể theo kịp tốc độ tăng trưởng. Một khoản đầu tư lớn vào trung tâm dữ liệu có thể thu hút hàng chục doanh nghiệp liên quan, nhưng hiệu ứng số nhân kinh tế phụ thuộc vào mức độ dễ dàng để các doanh nghiệp đó chuyển từ quan tâm sang hoạt động thực tế. 

Đối với các doanh nghiệp này, để biến quyết định đầu tư thành hoạt động thực tế, họ cần thành lập pháp nhân tại địa phương một cách hiệu quả, xây dựng cơ chế trả lương tuân thủ quy định tại nhiều khu vực pháp lý, xử lý các quy định về thuế dịch vụ số và quản lý hoạt động báo cáo thường xuyên mà không gặp bất trắc về thủ tục hành chính. Khi quy trình hành chính chậm chạp hoặc khó lường, đà phát triển của cả hệ sinh thái công nghệ có thể bị đình trệ. Việc chậm thành lập pháp nhân kéo theo chậm trễ trong tuyển dụng và ký kết hợp đồng tại địa phương, còn sự phức tạp về thuế và quy định làm gia tăng gánh nặng quản lý liên tục.

Điều hướng thị trường khu vực phân mảnh

Việc chuyển đổi cơ sở hạ tầng vật chất thành một nền kinh tế AI rộng lớn hơn đặc biệt phức tạp ở Mỹ Latinh, bởi các công ty hoạt động tại nhiều khu vực pháp lý riêng biệt thay vì trong một thị trường thống nhất. Brazil, Chile, Mexico, Colombia và các thị trường khác trong khu vực đều có khuôn khổ pháp lý, luật lao động, chế độ thuế và yêu cầu quản lý khác nhau.

Do đó, cùng một chuỗi cung ứng AI có thể phải đối mặt với một mô hình vận hành khác mỗi khi vượt qua biên giới. Một công ty mở rộng hoạt động từ Brazil sang Chile hoặc Colombia có thể phải xem xét lại cơ cấu pháp nhân, thỏa thuận lao động, đăng ký thuế, báo cáo theo luật định và quy trình quản trị, thay vì chỉ sao chép cách tổ chức hiện có. Tăng trưởng trong khu vực có thể đòi hỏi khối lượng công việc hành chính lớn từ rất lâu trước khi doanh nghiệp đạt quy mô đáng kể, đặc biệt khi phải làm việc với các đơn vị tư vấn, hệ thống và chu kỳ báo cáo khác nhau tại từng địa phương.

Đối với các nhà cung cấp công nghệ quốc tế và đối tác trong chuỗi cung ứng của họ, việc quản lý bối cảnh phân mảnh này thông qua các nhà cung cấp dịch vụ hành chính riêng biệt ở từng quốc gia gây ra trở ngại trong vận hành và rủi ro tuân thủ. 

Các doanh nghiệp đang mở rộng cần có hạ tầng vận hành tích hợp, đặc biệt là hạ tầng kết hợp chuyên môn địa phương tại chỗ ở từng khu vực pháp lý với các tiêu chuẩn quản trị và tuân thủ toàn cầu áp dụng cho toàn bộ hoạt động.

Dù đang thiết lập sự hiện diện ban đầu tại địa phương, quản lý thuế và bảng lương xuyên biên giới thường xuyên hay điều phối việc tuân thủ giữa nhiều pháp nhân trong khu vực, các công ty đều cần sự nhất quán, khả năng giám sát và trách nhiệm giải trình trong suốt vòng đời hoạt động. Giảm bớt những rào cản hành chính này giúp các công ty công nghệ tập trung mở rộng hoạt động cốt lõi thay vì phải xoay xở với bộ máy quan liêu địa phương.

Chính phủ cần có tầm nhìn rộng hơn

Lợi ích kinh tế thực sự của làn sóng AI xuất hiện khi các cam kết về vốn chuyển thành hoạt động thực tế và mở rộng, tạo việc làm cho nhân tài địa phương, hợp tác với các nhà cung cấp trong nước và thúc đẩy đầu tư thứ cấp.

Do đó, các chính phủ trên khắp Mỹ Latinh cần tập trung nhiều hơn, không chỉ dừng lại ở việc bảo đảm các cam kết về nguồn điện và khởi công xây dựng cơ sở hạ tầng vật chất. Điều này phản ánh thách thức rộng lớn hơn mà ECLAC đã xác định, trong đó báo cáo báo cáo đầu tư trực tiếp nước ngoài năm 2026 kêu gọi gắn kết chặt chẽ hơn việc thu hút đầu tư với phát triển sản xuất. Đối với AI, điều này có nghĩa là cần chú trọng tương đương đến môi trường vận hành hằng ngày

Quy trình thành lập doanh nghiệp rõ ràng, thủ tục thuế có thể dự đoán, quy định lao động khả thi, thủ tục nhập cư hiệu quả và yêu cầu báo cáo nhất quán đều ảnh hưởng đến tốc độ một công ty quốc tế có thể bắt đầu hoạt động. Những yếu tố này có thể ít được chú ý hơn một trung tâm dữ liệu hay siêu máy tính mới, nhưng chúng góp phần quyết định liệu các công ty xung quanh những cơ sở đó có thể tuyển dụng, ký hợp đồng và tiếp tục đầu tư hay không. Những thị trường giảm thiểu được sự bất định không cần thiết sẽ có vị thế tốt hơn để thu hút phần lớn hơn các hoạt động kinh tế phát sinh quanh những dự án hạ tầng lớn, thay vì chủ yếu cạnh tranh bằng trợ cấp hoặc chi phí năng lượng.

Mỹ Latinh có cơ hội thực sự để trở thành trung tâm hạ tầng AI toàn cầu, với những lợi thế rõ rệt về năng lượng và nhu cầu thị trường. Tuy nhiên, dòng vốn toàn cầu vẫn rất thận trọng. 

Những thị trường thành công sau cùng sẽ là những nơi kết hợp lợi thế về năng lượng và vị trí địa lý với khả năng dự đoán của quy định, khuôn khổ thuế và tuân thủ rõ ràng, cùng môi trường vận hành hiệu quả. 

Thu hút đầu tư xây dựng trung tâm dữ liệu là bước đầu quan trọng, nhưng nền kinh tế AI chỉ có thể phát triển vững chắc nếu các doanh nghiệp quốc tế cùng hệ sinh thái xung quanh có thể tự tin thành lập, tuyển dụng, tuân thủ quy định và mở rộng quy mô.