Leidos, farklı tedarikçilerin yapay zekâ ajanlarını denetlemek için HeadWay Dispatch’i tanıttı

Leidos, farklı tedarikçilerin yapay zekâ ajanlarını denetlemek, özerkliklerini sınırlamak ve kararlarına ilişkin kurcalandığı tespit edilebilen kayıtları korumak üzere tasarlanan bir yönetişim platformu olan HeadWay Dispatch’i tanıttı 4 Kasım 2026’da.

Platform, ajanları farklı tedarikçilere ve sistemlere yayılan kuruluşlara yönelik. İlk çerçevesi üç bölümden oluşuyor: Know, etkin ajanları ve erişebildikleri sistemleri belirliyor; Control, hangi işlemlerin bağımsız olarak yürütülebileceğine, hangilerinin onay gerektirdiğine veya yasak olduğuna karar veriyor; Prove ise kararların sonradan incelenmesine olanak tanıyan kayıtlar oluşturuyor. Model, yalnızca kimlik doğrulamayı işlem yapma yetkisi için yeterli saymak yerine her ajanın çevresine izinler ve kanıtlar yerleştiriyor.

Özerklik risk düzeyine göre belirleniyor

HeadWay Dispatch’in resmî bilgi formu, bu kontrollerin nasıl ayarlandığını açıklıyor. Ajanların özerklik düzeyi; görevin karmaşıklığına, olası sonuçların ciddiyetine ve operasyonel bağlama göre artırılıyor veya azaltılıyor. Her işlem dört sonuçtan biriyle eşleştiriliyor: engelle, işlemden önce onay al, bildir ve devam et ya da otomatik olarak yürüt. Böylece düşük riskli ve geri alınabilir işler, ciddi sonuçlar doğurabilecek işlemlerle aynı onay yüküne tabi olmadan yürütülebiliyor.

Flight Recorder, kurcalandığı tespit edilebilen akıl yürütme kaynak kayıtları ve eksiksiz bir gözetim zinciriyle kanıtların yönetimini üstleniyor. Kill Switch, bulut bağlantısı olup olmadığına bakmaksızın araç sınırlarındaki etkinliği durduruyor. Circuit Breakers ise kontrolden çıkan ajanları kısıtlamak için pil, bant genişliği ve işlem gücü kotalarını sınırlıyor. Bu özellikler bir araya gelerek yalnızca bir kişinin kontrol panelini izlemesine bel bağlamak yerine yetkilendirme, müdahale ve denetlenebilirliği birlikte sağlıyor.

Leidos’un 9 Ekim 2026’da yayımladığı yönetişim yaklaşımı açıklaması, bu tasarımın ardındaki operasyonel ayrımı ortaya koyuyor. İnsan denetimli karar sürecinde her kararın bir kişi tarafından onaylanması gerekirken, insan gözetimindeki süreçte kesintisiz izleme yapılır ve seçilen işlemler üst incelemeye taşınır. Her iki modelin de temelinde mimari kısıtlamalar bulunmalı; kişiden müdahale etmesi istenmeden önce davranış sınırları uygulanmalıdır. Yüksek hacimli operasyonlarda seçici üst inceleme, her işlemi yeni bir onay kuyruğu kalemine dönüştürmeden gözetimi ölçeklendirmeye olanak tanıyor.

Kurulum ve operatör kontrolleri

Dispatch, yazılım lisansı ve uygulama hizmetleriyle sunuluyor ve müşterinin seçtiği altyapıda çalışıyor. Modüler tasarımı; mevcut yapay zekâ yatırımlarını, özel olarak geliştirilen ajanları ve üçüncü taraf görev ajanlarını kapsıyor, müşterilerin mevcut teknolojilerini değiştirmesini gerektirmiyor. Bu sunum modeli, tedarikçiden bağımsız yaklaşımın pratik temelini oluşturuyor: Temel sistemler yerinde kalırken farklı ajanların çevresine güvenlik önlemleri uygulanıyor.

Parola ve API anahtarı talepleri Dispatch üzerinden yönlendirildiğinden ajanların bu kimlik bilgilerini doğrudan saklaması gerekmiyor. Leidos, bunun kötü niyetli kişilerin kimlik bilgilerini çalma riskini azalttığını belirtiyor. Operatörler etkinlikleri, onayları ve uyarıları tek bir görünümde izleyebiliyor ve böylece araçlar arasında geçiş yapmadan harekete geçebiliyor.

Geliştirme çalışmaları ve federal politika

İki ek özellik hâlâ geliştirme aşamasında: Experience, operatör arayüzlerini rollere ve görev ihtiyaçlarına göre uyarlayacak; Intelligence ise farklı tedarikçilerin ajanlarını ortak politikalar çerçevesinde koordine edecek. Leidos, ağ bağlantıları zayıfladığında veya kesildiğinde de kontrollerin sürmesini sağlayacak biçimde Dispatch’i geliştirmeye devam ediyor. Rollere uyum sağlayan arayüzler, tedarikçiler arası koordinasyon ve bağlantı yeniden kurulduktan sonra mutabakat sağlanması koşuluyla yerel yetki kullanımı gibi bilgi formunda yer alan ilgili kavramlar da bu geliştirme çalışmalarının parçası olmaya devam ediyor.

Leidos ayrıca Dispatch’in federal kurumların 3 Nisan 2025’te yayımlanan iki Yönetim ve Bütçe Ofisi (OMB) muhtırasındaki gereklilikleri karşılamasına yardımcı olabileceğini belirtiyor. Federal kurumların yapay zekâ kullanımını kapsayan M-25-21, yüksek etkili yapay zekâyı; yasal, maddi, bağlayıcı veya önemli sonuçlar doğuran karar ya da eylemlerin başlıca dayanağı olan çıktılar üzerinden tanımlıyor. Bu tür kullanımlarda sürekli izleme, operatörlerin düzenli olarak eğitilip değerlendirilmesi, insan gözetimi, müdahale ve hesap verebilirlik ile uygulanabilir olduğu durumlarda uygun bir güvenli durdurma mekanizması gerekiyor. Bu yükümlülükler; Dispatch’in onay eşikleri, operatörlere sunduğu birleşik görünüm, müdahale kontrolleri ve denetim iziyle politikanın karşılığını oluşturuyor.

Bu muhtıralara eşlik eden M-25-22 satın alma muhtırası ise satın alma süreçlerini ele alıyor. Bilgi aktarımı, verilerin ve modellerin açıkça taşınabilir olması, şeffaf lisanslama ve fiyatlandırma dâhil olmak üzere tedarikçiye bağımlılığa karşı önlemler alınmasını istiyor. Ayrıca kurumların performansı, riskleri ve etkililiği sürekli izleyip değerlendirmesine olanak tanıyan sözleşme koşullarını zorunlu kılıyor. Müşterinin seçtiği altyapı ve birden fazla tedarikçinin ajanlarına verilen destek, ürün tasarımını taşınabilirlik ve rekabet hedefleriyle ilişkilendiriyor.

Her iki muhtıra da Ulusal Güvenlik Sisteminin bir bileşeni olarak kullanılan yapay zekâyı kapsam dışında bırakıyor. M-25-22’nin gereklilikleri İstihbarat Topluluğu unsurları için geçerli değil; M-25-21’de yüksek etkili yapay zekâya yönelik asgari risk yönetimi uygulamaları da aynı istisnayı içeriyor. Bu durum, OMB ile yapılan karşılaştırmanın ulusal güvenlik ve istihbarat alanındaki uygulamaları ne ölçüde kapsadığını sınırlıyor.

Lansman, özünde, bir kuruluşun hâlihazırda işlettiği ajanların neler yapabileceğini, hangi noktada onay almak için durmaları gerektiğini ve kararlarının nasıl yeniden oluşturulabileceğini belirleyen bir yönetişim sınırı koymayı amaçlıyor. Bu nedenle mevcut ajanlarla bir arada çalışabilme, Dispatch’in teknik tasarımı ile Leidos’un federal satın alma süreçlerine ilişkin savı arasında köprü kuruyor; daha kapsamlı orkestrasyon vizyonu ise hâlâ geliştirilmekte olan yeteneklere bağlı.